موضوعات = کاربردهای صنعتی مهندسی و مدیریت کیفیت
کاربردهای صنعتی مهندسی و مدیریت کیفیت

تعیین عوامل مؤثر در پیش‌بینی انواع خرابی روتور بالگرد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 28 اردیبهشت 1405

https://doi.org/10.48313/jqem.2026.555331.1581

مهسا بابایی، جعفر قیدرخلجانی، مصطفی خزایی، مهدی کرباسیان

چکیده هدف: هدف این مقاله بررسی و شناسایی متغیرهای مؤثر در وقوع حوادث بالگردی که ناشی از انواع مختلف خرابی روتور بالگرد هستند، می باشد. این عوامل مؤثر شامل شرایط پرواز، شرایط تعمیر و نگهداری و پیکربندی بالگرد است. با این رویکرد، می‌توان حوادث را به طور مؤثرتری بررسی کرد و ایمنی پرواز را به طور قابل توجهی بهبود بخشید.

روش‌شناسی پژوهش: با تجزیه و تحلیل ۱۳۵ حادثه خرابی روتور از یک مجموعه داده جامع شامل ۵۶۵۲ حادثه مرتبط با هلیکوپتر، هشت کلاس خرابی شناسایی شد. با نظرسنجی از متخصصان و بررسی مقالات در زمینه حوادث بالگردی، نه ویژگی به عنوان عوامل احتمالی موثردر وقوع حوادث بالگردی پیشنهاد شد. اهمیت این عوامل با کمک پنج روش انتخاب ویژگی بررسی شده است. حداکثر وزن برخاستن، تعداد ساعات پرواز بعد از آخرین بازرسی، نوع آخرین بازرسی، توان موتور بالگرد، کل ساعات پروازی، ارتفاع، سرعت باد، جهت باد و فاز پرواز به عنوان ویژگی‌های ورودی در نظر گرفته شده‌اند. پنج روش شناخته‌شده انتخاب ویژگی، شامل ماتریس همبستگی، روش Extreme Gradient Boosting ، اطلاعات متقابل، یادگیری عمیق و روش شبکه عصبی برای یافتن عوامل مهم‌تر استفاده شدند.

یافته‎ها: در نهایت، «حداکثر وزن »، « توان موتور بالگرد»، «فاز پرواز» و «ساعات پرواز بالگرد » به عنوان متغیرهایی با بالاترین درجه اهمیت در پیش‌بینی کلاس خرابی روتور بالگرد شناسایی شدند که در مکانیک پرواز نیز توجیه قوی و قابل قبولی دارند.

اصالت/ارزش افزوده علمی: تفاوت کار حاضر با مطالعات مشابه این بود که متغیرهای بیشتری، نظیر شرایط پرواز و پیکربندی بالگرد، در نظر گرفته شدند، برخلاف سایر مطالعات که درآن‌ها مجموعه‌ای محدود از متغیرها در نظر گرفته شدند. با اولویت‌بندی این متغیرها، یافته‌ها با هدف افزایش دقت پیش‌بینی، قابلیت اطمینان و ایمنی پرواز، راه را برای اقدامات پیشگیرانه در پیشگیری از خرابی روتور هموار می‌کنند.

کاربردهای صنعتی مهندسی و مدیریت کیفیت

توسعه نمودار کنترل مبتنی بر حدود احتمال به کمک توابع کاپولا و مدل مخاطره متناسب کاکس

دوره 16، شماره 1، بهار 1405، صفحه 93-108

https://doi.org/10.48313/jqem.2026.598642.1615

محمد فیاضی‌نژاد، شروین اسدزاده، امیر نجفی

چکیده هدف: این پژوهش، با هدف ارایه یک چارچوب جدید برای طراحی نمودار کنترل مبتنی بر حدود احتمال به‌منظور پایش هم‌زمان زمان بین رویدادها و شدت رویدادها با در نظر گرفتن وابستگی میان آن‌ها و اثر متغیرهای قابل‌مشاهده انجام شده است.
روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش، ابتدا وابستگی میان زمان بین رویداد و شدت رویداد با استفاده از توابع کاپولای ارشمیدسی کلایتون، فرانک و گامبل مدل‌سازی می‌شود. سپس، به‌منظور لحاظ‌کردن اثر متغیرهای قابل‌مشاهده بر زمان وقوع رویدادها، مدل رگرسیون مخاطرات متناسب کاکس به‌کار گرفته‌شده و بر اساس توزیع‌های حاشیه‌ای متغیرها و ساختار وابستگی تعیین‌شده توسط کاپولا، آماره نسبت تعریف و حدود کنترل بالا محاسبه می‌شود. در ادامه، عملکرد رویکردهای پایش پیشنهادی تحت سناریوهای مختلف شیفت در زمان بین رویداد، شدت رویداد و شیفت هم‌زمان این دو متغیر، در سطوح مختلف وابستگی و برای مدل‌های مختلف کاپولا، بر مبنای معیار متوسط طول دنباله ارزیابی و با یکدیگر مقایسه می‌شود.
یافته‎ها: نتایج نشان می‌دهد که لحاظ‌کردن اثر متغیرهای قابل‌مشاهده از طریق مدل کاکس، به‌ویژه در سناریوهای شیفت هم‌زمان، موجب افزایش حساسیت رویکرد پایش شده و کمترین مقادیر ARL را ایجاد می‌کند. همچنین، مقایسه عملکرد توابع کاپولا نشان می‌دهد که انتخاب ساختار وابستگی مناسب نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد نمودار کنترل دارد؛ این اهمیت به‌ویژه در شرایطی که تغییرات هم‌زمان در زمان بین رویداد و شدت رویداد رخ می‌دهد، برجسته‌تر است.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: نوآوری اصلی این پژوهش در ارایه یک چارچوب یکپارچه برای پایش داده‌های رویدادی است که وابستگی میان زمان بین رویداد و شدت رویداد و اثر متغیرهای قابل‌مشاهده را به‌صورت هم‌زمان در ساختار نمودار کنترل لحاظ می‌کند. در این چارچوب، توابع کاپولا برای مدل‌سازی وابستگی و مدل مخاطرات متناسب کاکس برای لحاظ‌کردن اثر متغیرهای قابل‌مشاهده به‌کار گرفته می‌شوند. این یکپارچگی، چارچوبی انعطاف‌پذیرتر و واقع‌بینانه‌تر برای پایش فرایندهایی فراهم می‌کند که در آن‌ها زمان وقوع و شدت رویدادها به یکدیگر وابسته بوده و تحت تاثیر عوامل اثرگذار قابل‌مشاهده‌ قرار دارند.

کاربردهای صنعتی مهندسی و مدیریت کیفیت

ارتقای قابلیت اطمینان در زنجیره‌های تامین دارویی بیمارستانی با رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ مبتنی بر بلاک‌چین

دوره 15، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 468-488

https://doi.org/10.48313/jqem.2025.544998.1572

حمیدرضا ساورعلیا، بابک شیرازی، ایرج مهدوی، علی تاجدین

چکیده هدف: این پژوهش بررسی می‌کند که چگونه فناوری بلاکچین می‌تواند قابلیت اطمینان و عملکرد عملیاتی را در زنجیره‌های تامین دارویی بیمارستان با تمرکز بر تغییرپذیری موجودی و پاسخگویی به تقاضا بهبود بخشد.
روش‌شناسی پژوهش: یک مدل پویایی‌شناسی سیستم‌ها برای شبیه‌سازی زنجیره سه‌سطحی شامل تولیدکننده، توزیع‌کننده و بیمارستان توسعه داده شد. در این مدل دو سناریوی اشتراک‌گذاری اطلاعات، مقایسه گردید که شامل: روش سنتی با جریان اطلاعات متمرکز و دارای تاخیر و روش مبتنی بر بلاک‌چین با اشتراک‌گذاری بلادرنگ و غیرمتمرکز داده‌ها.
یافته‎ها: نتایج نشان داد که به‌کارگیری بلاک‌چین موجب پایداری بیشتر موجودی‌ها، کاهش ماندگاری عقب‌ماندگی سفارش بیمارستان و کوتاه‌تر شدن میانگین تاخیر تحویل می‌شود. شفافیت اطلاعات بلاک‌چین، پویایی‌های داخلی سیستم را بهبود می‌بخشد. متوسط زمان تاخیر تحویل سفارشات بیمارستان حدود %15.1 کاهش و متوسط سفارشات معوق بیمارستان نیز %15.8 بهبود یافته است. همچنین، پایداری موجودی‌ها و سفارشات معوق تقویت شده است، به‌طوری‌که انحراف معیار موجودی بیمارستان %21.5 کاهش و انحراف معیار زمان تاخیر تحویل حدود %10 کاهش یافته است. این تغییرات درمجموع به بهبود قابلیت اطمینان خدمت و ارتقای عملکرد کلی زنجیره‌تامین منجر می‌گردد.
اصالت/ارزش افزوده علمی: این پژوهش با ادغام فناوری بلاک‌چین و مدل‌سازی پویایی‌شناسی سیستم‌ها در بستر زنجیره دارویی بیمارستانی، شواهد کمی و کاربردی در زمینه نقش شفافیت غیرمتمرکز در مدیریت کیفیت‌محور زنجیره تامین ارایه می‌کند.