مهندسی و مدیریت کیفیت

چکیده به‌کارگیری راهبردهای نگهداری پیش‌گیرانه در طراحی نمودار کنترل، که از ابزار عمده در کنترل آماری کیفیت فرایند است، نه‌تنها افزایش قابلیت اعتماد سامانه و کاهش فرسودگی آن را به ارمغان می‌آورد، بلکه به کاهش هزینه‌های طراحی نمودار نیز منجر می‌شود. با این حال، هزینه‌ی کیفیت در رویکرد کلاسیک طراحی نمودار کنترل، که برگرفته از فلسفه‌ی دروازه فوتبالی کراسبی است، تنها به این که مشخصه‌ی کیفیت درون یا بیرون حدود کنترل قرار دارد بستگی دارد. در مقابل، بهره‌گیری از رهیافت تابع زیان در فعالیت‌های پایش حین تولید مانند نمودارهای کنترل، که در آن هزینه‌ی کیفیت بر مبنای مفهوم زیان اجتماعی کیفیت تاگوچی به مقدار انحراف مشخصه‌ی کیفیت از مقدار هدف وابسته است، به ارزیابی جامع‌تر از فرایند و در نتیجه به تصمیم‌های به‌تر در برنامه‌ریزی و مدیریت رهنمون می‌شود. در این مقاله، یک مدل تلفیقی از تابع زیان تاگوچی، راهبردهای نگهداری پیش‌گیرانه شامل نگهداری ناکامل و جایگزینی زودهنگام، و طراحی اقتصادی نمودار کنترل  ارائه می‌شود که در آن مدل شوک یا سازوکار شکست فرایند دارای نرخ شکست افزایشی است. به‌علاوه، با توجه به آن‌که داده‌هایی که از اندازه‌گیری‌های مربوط به خروجی فرایند تولید حاصل می‌شوند، ممکن است از توزیع نرمال پیروی نکنند و یا این‌که پذیره‌های قضیه‌ی حد مرکزی در مورد آن‌ها صادق نباشند، لزوم مطالعه‌ی مدل تلفیقی در این موقعیت‌ها نیز، علاوه بر حالت توزیع نرمال، ضرورت پیدا می‌کند. برای تشریح موضوع، مثال‌های عددی بر اساس طرح نمونه‌گیری نایکنواخت و مدل شوک وایبول ارائه شده است. پارامترهای تنظیمی حاصل از مدل تلفیقی (اندازه‌ی نمونه، فاصله‌های نمونه‌گیری، ضریب پهنای حدود کنترل، زمان جایگزینی زودهنگام، و سطح هزینه و زمان نگهداری ناکامل) علاوه بر تفاوت قابل ملاحظه در حالت‌های نرمال و نانرمال، نشان می‌دهند که با افزایش سطح نگهداری پیش‌گیرانه، هزینه‌ی متوسط طراحی هم در حالت نرمال و هم در حالت نانرمال کاهش خواهد یافت.

چکیده نمودار کنترلی، یکی از ابزار اساسی کنترل آماری کیفیت و پایش حین تولید فرایندهای تولیدی و خدماتی است. هزینه‌ی کیفیت در رویکرد کلاسیک طراحی نمودار کنترلی به این‌که مشخصه‌ی کیفیت درون یا بیرون حدود کنترلی قرار دارد بستگی دارد. از آن‌جا که ادغام رهیافت تابع زیان در فعالیت‌های پایش حین تولید مانند نمودارهای کنترلی، که برگرفته از مفهوم زیان اجتماعی کیفیت تاگوچی است و در آن هزینه‌ی کیفیت به مقدار انحراف مشخصه‌ی کیفیت از مقدار هدف وابسته است، به ارزیابی جامع‌تر فرایند و در نتیجه به تصمیم‌های بهتر در راهبرد مدیریت رهنمون می‌شود. این مقاله به تلفیق تابع زیان تاگوچی و طراحی اقتصادی نمودار کنترلی X ̅ می‌پردازد. به‌علاوه، با توجه به آن‌که داده‌های خروجی فرایند ممکن است از توزیع نرمال پیروی نکنند و یا این‌که پذیره‌های قضیه‌ی حد مرکزی در مورد آن صادق نباشند، لزوم مطالعه‌ی مدل تلفیقی در این موقعیت‌ها نیز، علاوه بر حالت توزیع نرمال، ضرورت پیدا می‌کند. در این راستا، پارامترهای طراحی اقتصادی حاصل از مدل تلفیقی در حضور داده‌های نرمال و نانرمال مقایسه خواهند شد که در آن، با توجه به گستردگی نرخ شکست افزایشی در سامانه‌های تولیدی، از طرح نمونه‌گیری نایکنواخت برای بازرسی نمونه‌ها و از مدل شوک وایبول برای سازوکار شکست فرایند استفاده شده است.