مهندسی و مدیریت کیفیت

چکیده هدف: در این مقاله یک مدل برنامه‌ریزی ریاضی چندهدفه برای طراحی زنجیره‌تامین میوه چندسطحی و چند‌دوره‌ای با در نظر گرفتن اهداف توسعه پایدار شامل کمینه‌سازی هزینه‌ها، کمینه‌سازی انتشار گازهای گلخانه‌ای و بیشینه‌سازی ابعاد اجتماعی ارایه می‌شود. در مدل پیشنهادی کیفیت محصولات نقش اساسی در طراحی زنجیره‌تامین ایفا می‌کند و میوه‌ها در مراکز توزیع بر اساس کیفیت درجه‌بندی و سپس بین بازارهای میوه، مراکز تولید کمپوست، کارخانه‌ها تولید آبمیوه، کارخانه‌ها تولید کنستانتره و کارخانه‌ها تولید دارو توزیع می‌شوند.
روش‌شناسی پژوهش: مدل چندهدفه پیشنهادی با استفاده از یک رویکرد برنامه‌ریزی آرمانی فازی حل شده است. وزن توابع هدف و همچنین وزن ابعاد اجتماعی با استفاده از رویکرد بهترین-بدترین فازی محاسبه شده است.
یافته‌ها: در این پژوهش، برای ارزیابی عملکرد مدل پیشنهادی از یک مطالعه موردی مبتنی بر استان فارس که سومین استان سرآمد در زمینه تولید سیب در کشور است، استفاده شد. نتایج حاصل از مدل پیشنهادی با سه مدل با دیدگاه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی مقایسه شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پایداری سیستم با استفاده از بهینه‌سازی جداگانه مدل‌های با دیدگاه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی میسر نمی‌شود و مدل پیشنهادی موجب دستیابی به جواب بهینه کارآمد در هر سه بعد پایداری به‌طور همزمان با بهبود قابل‌ملاحظه در ابعاد زیست‌محیطی و اجتماعی و افزایش ناچیز در هزینه‌های سیستم می‌شود. افزون بر این، مدل پیشنهادی با برقراری یک تعادل مناسب بین هر سه بعد پایداری منجر به ایجاد یک زنجیره‌تامین با ساختار شبکه و تعداد تسهیلات استقراریافته متفاوت نسبت به سه مدل دیگر خواهد شد.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: ارزش‌افزوده این پژوهش، ارایه یک مدل جامع با دیدگاه‌های پایداری و در نظر گرفتن کیفیت به‌عنوان یک عامل اصلی در درجه‌بندی و توزیع محصولات بین سطوح مختلف زنجیره‌تامین است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران عملیاتی در صنعت میوه جهت اتخاذ تصمیمات استراتژیک و عملیاتی در زمینه تولید میوه، فرآوری آن و عرضه به بازارهای فروش با تکیه بر ابعاد پایداری یاری رساند.

چکیده هدف: این پژوهش با هدف سنجش جامع کیفیت کلی ایران در سال 2023، تلاش دارد تصویری دقیق از وضعیت کشور در ابعاد اقتصادی، تکنولوژی، زیرساخت، آموزش، بهداشت و محیط‌زیست ارایه دهد. تعیین جایگاه ایران در میان کشورهای جهان و ارایه راهکار برای بهبود شاخص کیفیت از اهداف کلیدی آن است.
روش‌شناسی پژوهش: برای تحلیل کیفیت، شاخص‌های کلیدی هر بعد با استفاده از مدل آنتروپی شانون وزن‌دهی و یکپارچه‌سازی شده‌اند. پس از استخراج شاخص‌های کیفیت در شش بعد، شاخص نهایی کشور با رویکرد ترکیبی محاسبه شده است.
یافته‌ها: شاخص کلی کیفیت ایران برابر با 0.449 برآورد شده که کمتر از میانگین جهانی (0.53) است و رتبه 72 را در میان 130 کشور دارد. ایران در بخش زیرساخت عملکرد ضعیف‌تری دارد، اما در سایر ابعاد نزدیک به میانگین جهانی است.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: این مطالعه با رویکردی کمی، برای نخستین‌بار به سنجش کیفیت ایران با مدل آنتروپی شانون و ترکیب چندبعدی پرداخته است. پژوهش، تصویری جامع از نقاط ضعف و قوت کشور ارایه می‌دهد و مبنایی کاربردی برای سیاست‌گذاری آینده فراهم می‌سازد.

چکیده هدف: محاسبه مقدار بهینه میانگین هدف برای یک فرآیند، به‌عنوان یک زمینه مهم تحقیقاتی شناخته شده است و مدل‌های پیشنهادی بسیاری در ادبیات موضوع درباره این مبحث وجود دارد. اکثر پژوهش‌های پیشین تنها یک بازار را بررسی کرده‌اند، اما در این پژوهش تفاوت اساسی در بررسی هم‌زمان چندین بازار (بازار متفاوت n) است.
روش‌شناسی پژوهش: هدف این پژوهش، یافتن مقدار بهینه میانگین کیفیت فرآیند برای تعداد محدودی بازار و بر اساس مقدار‌های هدف مشخصه‌کیفی در هر بازار است. در این راستا، مدلی برای محاسبه مقدار بهینه در n بازار با ساختارهای قیمت/هزینه متفاوت معرفی شده است. نوآوری اصلی پژوهش در لحاظ کردن هم‌زمان چند بازار با ویژگی‌های متفاوت و در‌نظر گرفتن احتمالات حضور مشخصه‌کیفی کیفیت در هر یک از محدوده‌های کیفیتی بازارهاست.
یافته‌ها: در این مدل، برای قرار گرفتن مشخصه‌کیفی کیفیت در هر یک از محدوده‌های کیفیت بازارها، احتمال‌هایی در‌نظر گرفته شده که هر یک نشان‌دهنده شانس قرارگیری کیفیت در آن محدوده خاص است. برای تحلیل و حل مدل، از زنجیره‌های مارکوفی جاذب استفاده شده است. در بخش مثال عددی، مدل برای دو بازار پیاده‌سازی شد و نتایج بهینه از جمله میانگین هدف و درآمد محاسبه گردید.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: با توجه به نتایج به‌دست ‌آمده، مقدار بهینه میانگین هدف و درآمد بهینه برای دو بازار مشخص شد. برای بررسی تاثیر پارامترهای مختلف مدل بر روی نتایج، تحلیل حساسیت انجام شد که نشان داد تغییر در پارامترهای مدل چگونه می‌تواند بر مقدار بهینه میانگین هدف و درآمد بهینه اثرگذار باشد.

چکیده هدف از نگارش تحقیق حاضر، ارائه مدلی برای اندازه‌گیری رقابت‌پذیری صنعت فرش دستبافت کشور با تاکید بر متغیرهای کیفیت و نوآوری می‌باشد. جامعه آماری در بخش کیفی شامل 14 نفر از مدیران ارشد فعال در صنعت فرش و در بخش کمی شامل کلیه کارکنان این صنعت به تعداد 582 نفر بودند که 232 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. در ابتدا از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و ساختار نیافته با خبرگان و طی فرایند کدگذاری، مدل نهایی تحقیق شامل ابعاد منابع و قابلیت‌ها، کیفیت و نوآوری و 30 شاخص به دست آمد. ضمن اینکه منابع و قابلیت‌ها شامل مولفه‌های سرمایه معنوی، سرمایه انسانی و قابلیت‌های تکنولوژیک، بعد کیفیت شامل مؤلفه‌های مواد اولیه، مراحل پیش از تولید و مرحله تولید و درنهایت بعد نوآوری نیز شامل مؤلفه‌های نوآوری محصول، نوآوری فرآیند و نوآوری فروش بودند.

چکیده الزامات به عنوان یکی از مراحل اولیه از فرآیند توسعه محصول در مهندسی سیستم است که می‌تواند با یک نگاه جامع و دقیق الزامات را مهندسی نموده و موجب تولید محصولی شود که نیازهای کاربران را برآورده سازد.
هدف از تهیه این پژوهش که در بازه زمانی 1402-1401 انجام شده است، اجرای کلیه فعالیت‌های مدیریت الزامات در یک سیستم دریایی است. بدین منظور در ابتدا الزامات اولیه مربوط به این محصول از منابع مختلف استخراج، دسته بندی و سپس فراداده الزامات تهیه شده و برای هر یک از آن‌ها یک یا چند روش تصدیق ارائه شده است. در نهایت نیز رابطه بین الزامات تعیین و پس از رفع تعارضات میان آن‌ها فراداده الزامات بروزرسانی گردیده است. مطابق با نتایج حاصل از این فرآیند تعداد 106 الزام شناسایی شده است. این الزامات به عنوان مبنای شروع فرآیند توسعه و طراحی محصول در نظر گرفته خواهند شد

چکیده طراحی شبکه زنجیره تأمین حلقه بسته یکی از اساسی ترین تصمیمات استراتژیکی می باشد که طراحی مناسب آن باعث ایجاد یک ساختار مطلوب می گردد. یکی از اساسی‌­ترین مشکلات طراحی شبکه زنجیره تأمین حلقه بسته عدم قطعیت در وضعیت کیفیت محصولات بازگشتی است که از دلایل پیدایش این مشکل می­توان به فقدان اطلاعات قطعی و دقیق و همچنین پویایی و پیچیدگی اجزای زنجیره اشاره کرد. این پژوهش در فضای طراحی شبکه زنجیره تأمین حلقه بسته برای محصولات بادوام می باشد که این محصولات در کوتاه مدت خراب شدنی نبوده و امکان استفاده مجدد از قطعات در تولید محصولات جدید، بازیافت یا فروش در بازار ثانویه را دارا می‌­باشند. هدف اصلی از انجام این پژوهش به­‌کارگیری مدل برنامه‌­ریزی تصادفی و حداکثرسازی سود مورد انتظار برای تمام سناریوهای وضعیت کیفیت شناخته شده است که در آن تابع هدف، ترکیبی از درآمد حاصل از فروش محصولات و مواد بازیافت شده و اجزای بازیابی شده به‌­علاوه هزینه­‌های ثابت مراکز، فرآیندها، تدارکات و حمل و نقل می­‌باشد. با توجه به پیچیده بودن مدل، مسئله از الگوریتم Lp-shape و CPLEX استفاده شده است و جهت حل از نرم افزار GAMS استفاده شده است. براساس نتایج حاصل از پژوهش پاسخ موجه‌­ای که توسط CPLEX برای مسئله­‌های آزمون 3C تا 6C معرفی می­‌شود، به‌­طور قابل توجهی دور از پاسخ­‌های بهینه‌­ای است که از روش L-Shape حاصل می­‌شود.

چکیده قابلیت اطمینان محصولات تولیدی با توجه به تغییرات در کیفیت تولید می­تواند متفاوت باشد. داده­های خرابی میدانی اطلاعات مفیدی را برای ارزیابی اینکه آیا تغییرات در قابلیت اطمینان مهم هستند یا خیر و یا شناسایی علت تغییرات ارائه می­دهند. به منظور شناسایی این خطاها نیاز به مدل­سازی تأثیر این خطاها بر قابلیت اطمینان محصول هستیم. در این تحقیق قصد داریم رفتار قابلیت اطمینان محصول را بر اساس درصد خطاهای کیفی مختلف که ممکن است محصولات با آن­ها تولید شوند پیش بینی کنیم. در همین راستا دو نوع خطای کیفی یعنی اقلام نامنطبق و خطای مونتاژ به صورت جداگانه مورد بررسی قرار می­گیرد. به منظور مدل­سازی فرض می­شود که درصد خطاهای کیفی از توزیع بتا و زمان­های شکست از توزیع وایبل پیروی می­کنند. قابلیت اطمینان، نرخ مخاطره و نمودار احتمال محصولات تحت این دو نوع خطای کیفی مطالعه می­شوند. بر اساس نتایج این تحقیق می­توان نوع و درصد خطاهای کیفی که محصولات با وجود آن­ها تولید می­شود را حدس زد.

چکیده کیفیت خدمات، عامل متمایز کننده و قدرتمندترین اسلحه ی رقابتی می باشد که بسیاری از سازمان های خدماتی مانند بیمارستان ها در اختیار دارند. هدف از این تحقیق رتبه بندی بیمارستان های منتخب ایران از نظر کیفیت ارائه خدمات با بکارگیری تلفیقی از روش های سروکوال و تحلیل پوششی داده ها بود. در این مطالعه ابتدا با جستجوی سیستماتیک در پایگاه های علمی مختلف، اقدام به یافتن تحقیقات صورت گرفته شده در خصوص سنجش کیفیت ارائه ی خدمات بیمارستان های ایران با استفاده از مدل سروکوال شد که تعداد 22 تحقیق مرتبط یافته شد. سپس با کمک گرفتن از روش تحلیل پوششی داده ها و با در نظر گیری ابعاد پنجگانه کیفیت خدمات به عنوان خروجی های آن و با در نظر گیری بیمارستان ها به عنوان واحدهای تصمیم گیری به وسیله نرم افزار DEAP 2.1 نمرات مربوط به هر کدام محاسبه شد. بیشترین تحقیقات منتشر شده از نظر زمانی مربوط به سال 1395 و از نظر مکانی مربوط به استان تهران بود. بیمارستان صحرایی شهید علمی زابل با نمره 000/1 و بیمارستان D وابسته به دانشگاه علوم پزشکی قزوین با نمره 364/0 به ترتیب رتبه اول و آخر را کسب نمودند. میانگین نمرات کل بیمارستان ها 796/0 محاسبه شد. نمرات محاسبه شده توسط تحلیل پوششی داده ها نشان داد به طور میانگین امکان افزایش 4/20 درصد در کیفیت خدمات بیمارستان ها وجود دارد همچنین بیمارستان صحرایی شهید علمی زابل به دلیل کسب رتبه برتر می تواند الگویی برای سایر بیمارستان های تحت مطالعه در نظر گرفته شود.

چکیده طراحی مناسب شبکه، اثرات بسیاری بر عملکرد، بهره وری و اثربخشی زنجیره های تأمین در رسیدن به اهداف انتظاری و برآورده نمودن نیازهای مشتریان دارد. در این پژوهش، یک مدل چندهدفه ی چندسطحی برای طراحی شبکه ی زنجیره تأمین با در نظر گرفتن قیمت- گذاری، سطح کیفی محصولات و اختلال ارائه شده است. هزینه ی حملونقل هر وسیلهی نقلیه یک تابع تصادفی پویا و نه پارامتر فرض شده است. بنابراین از شبیه سازی گسسته-پیشامد برای ارزیابی هزینه های حمل ونقل استفاده شده است. با توجه به نقش مهم مفاهیم ریسک و اختلال در طراحی شبکه ی زنجیره تأمین، کمینه سازی ریسک به همراه بیشینه سازی سود با توجه به مفاهیم قیمت گذاری و کیفیت، به عنوان توابع هدف تعریف شده اند. تقاضای زنجیره تأمین تابعی خطی از قیمت و سطح کیفی محصولات در نظر گرفته شده است. در نهایت، مسئله ی طراحی شبکه زنجیره تأمین با شبیه سازی، ریسک و تقاضای وابسته به قیمت و کیفیت با الگوریتم NSGA-IIحل و نتایج با الگوریتم MOSA اعتبارسنجی شده اند.