کلیدواژه‌ها = بهینه‌سازی
مدیریت کیفیت، تعالی سازمانی و تحلیل عملکرد

عارضه‌یابی و ارایه راهکارهای بهبود فرایندهای صدور ضمانت‌نامه‌ برای تعاونی‌ها با استفاده از ترکیب روش‌های تاپسیس، آنتروپی شانون و تکنیک گروه اسمی

دوره 16، شماره 1، بهار 1405، صفحه 63-79

https://doi.org/10.48313/jqem.2026.567660.1597

محمد جواد ارشادی، البرز محمدی، علی حاجی وند، سمیه سروش، بهار هاشمیه، نگار زنگنه

چکیده هدف: مدیریت اثربخش فرایندهای سازمانی و رویارویی با چالش‌ها، برای دستیابی به اهداف در دنیای رقابتی امروز، برای سازمان‌هایی نظیر صندوق ضمانت سرمایه‌گذاری تعاون، حیاتی است. اهمیت این موضوع برای این صندوق، با توجه به طیف وسیع ذی‌نفعان و نقش کلیدی آن در حمایت از بخش تعاون، دوچندان خواهد بود. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف ارایه چالش‌ها و راهکارهای بهبود، در فرایندهای صدور بیمه‌نامه‌های اعتباری ضمانت توسعه تعاون صورت پذیرفت.
روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش بر پایه اصول مدیریت کیفیت و رویکرد فرایندی بنا نهاده شده تا صحت و اعتبار علمی و کاربردی نتایج تضمین شود. تحلیل عمیق چالش‌ها و اولویت‌بندی آن‌ها با استفاده از روش آنتروپی شانون، تکنیک تاپسیس (TOPSIS) و رویکرد گروه اسمی (NGT) صورت پذیرفت.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان داد که بیشترین عارضه‌های صندوق در بخش‌های فرایند و استراتژی متمرکز هستند؛ ازاین‌رو، متناسب با اولویت‌های استخراج‌شده، راهکارهای بهینه‌سازی ارایه و شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs) برای نظارت مستمر تدوین گردید.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: نتایج نهایی این پژوهش علاوه بر ایجاد شفافیت فرایندی، با ارایه یک نقشه راه عملیاتی و علمی، مبنایی برای تمرکز منابع بر نقاط کلیدی موفقیت فراهم آورد که گامی محوری در جهت کاهش زمان و هزینه، ارتقا اثربخشی و تحقق اهداف استراتژیک در بخش تعاون محسوب می‌شود.

مدل‌سازی تصمیم‌گیری و تحقیق در عملیات در مهندسی کیفیت

یک مدل ریاضی چندهدفه برای طراحی زنجیره‌تامین میوه مبتنی بر کیفیت و اهداف توسعه پایدار

دوره 15، شماره 2، تابستان 1404، صفحه 180-203

https://doi.org/10.48313/jqem.2025.531259.1558

ناعمه زرین پور

چکیده هدف: در این مقاله یک مدل برنامه‌ریزی ریاضی چندهدفه برای طراحی زنجیره‌تامین میوه چندسطحی و چند‌دوره‌ای با در نظر گرفتن اهداف توسعه پایدار شامل کمینه‌سازی هزینه‌ها، کمینه‌سازی انتشار گازهای گلخانه‌ای و بیشینه‌سازی ابعاد اجتماعی ارایه می‌شود. در مدل پیشنهادی کیفیت محصولات نقش اساسی در طراحی زنجیره‌تامین ایفا می‌کند و میوه‌ها در مراکز توزیع بر اساس کیفیت درجه‌بندی و سپس بین بازارهای میوه، مراکز تولید کمپوست، کارخانه‌ها تولید آبمیوه، کارخانه‌ها تولید کنستانتره و کارخانه‌ها تولید دارو توزیع می‌شوند.
روش‌شناسی پژوهش: مدل چندهدفه پیشنهادی با استفاده از یک رویکرد برنامه‌ریزی آرمانی فازی حل شده است. وزن توابع هدف و همچنین وزن ابعاد اجتماعی با استفاده از رویکرد بهترین-بدترین فازی محاسبه شده است.
یافته‌ها: در این پژوهش، برای ارزیابی عملکرد مدل پیشنهادی از یک مطالعه موردی مبتنی بر استان فارس که سومین استان سرآمد در زمینه تولید سیب در کشور است، استفاده شد. نتایج حاصل از مدل پیشنهادی با سه مدل با دیدگاه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی مقایسه شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پایداری سیستم با استفاده از بهینه‌سازی جداگانه مدل‌های با دیدگاه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی میسر نمی‌شود و مدل پیشنهادی موجب دستیابی به جواب بهینه کارآمد در هر سه بعد پایداری به‌طور همزمان با بهبود قابل‌ملاحظه در ابعاد زیست‌محیطی و اجتماعی و افزایش ناچیز در هزینه‌های سیستم می‌شود. افزون بر این، مدل پیشنهادی با برقراری یک تعادل مناسب بین هر سه بعد پایداری منجر به ایجاد یک زنجیره‌تامین با ساختار شبکه و تعداد تسهیلات استقراریافته متفاوت نسبت به سه مدل دیگر خواهد شد.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: ارزش‌افزوده این پژوهش، ارایه یک مدل جامع با دیدگاه‌های پایداری و در نظر گرفتن کیفیت به‌عنوان یک عامل اصلی در درجه‌بندی و توزیع محصولات بین سطوح مختلف زنجیره‌تامین است. یافته‌های این پژوهش می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران عملیاتی در صنعت میوه جهت اتخاذ تصمیمات استراتژیک و عملیاتی در زمینه تولید میوه، فرآوری آن و عرضه به بازارهای فروش با تکیه بر ابعاد پایداری یاری رساند.

مدل‌سازی تصمیم‌گیری و تحقیق در عملیات در مهندسی کیفیت

طراحی مدل یکپارچه زنجیره‌تامین سبز با تاکید بر بهبود کیفیت زیست‌محیطی و افزایش رضایت مشتری

دوره 15، شماره 1، بهار 1404، صفحه 31-49

https://doi.org/10.48313/jqem.2025.514959.1511

عبدالله آراسته

چکیده هدف: هدف این مقاله، بررسی یکی از چالش‌های اساسی است که سازمان‌ها در عصر حاضر با آن روبرو هستند؛ کنترل انتشار دی‌اکسید‌‌کربن. این مطالعه قصد دارد مدلی برای طراحی شبکه زنجیره‌تامین سبز ارایه دهد که هزینه‌های کلی شبکه را به حداقل برساند و در عین‌حال، ملاحظات زیست‌محیطی را نیز مد‌نظر قرار دهد. این پژوهش در پی دستیابی به یک بهینه‌سازی متعادل میان هزینه‌ها، انتشار کربن و سطح خدمات در حوزه مدیریت زنجیره‌تامین است.
روش‌شناسی پژوهش: این مطالعه یک مدل بهینه‌سازی یکپارچه نوآورانه ارایه می‌دهد که جنبه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و رضایت مشتری را در شبکه زنجیره‌تامین در‌نظر می‌گیرد. مدل ریاضی به‌صورت یک مساله برنامه‌ریزی غیرخطی مختلط-عدد صحیح فرمول‌بندی شده است. یک روش دقیق برای حل مدل به‌کار گرفته شده که با استفاده از نرم‌افزار بهینه‌سازی GAMS کدنویسی و پیاده‌سازی شده است. کارایی و اثربخشی مدل از طریق مثال‌های عددی و تحلیل داده‌ها مورد اعتبارسنجی قرار گرفته است.
یافته‌ها: نتایج، توانایی مدل را در بهینه‌سازی ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی در کنار حفظ سطح بالای خدمات و رضایت مشتری نشان می‌دهد. مثال‌های عددی که برای مسایل با ابعاد مختلف حل شده‌اند، کاربردی و موثر‌بودن رویکرد پیشنهادی را تایید می‌کنند. یافته‌ها به تعادل‌های میان کاهش هزینه، کاهش انتشار کربن و کیفیت خدمات در شبکه‌های زنجیره‌تامین اشاره دارند.
اصالت/ارزش افزوده علمی: این پژوهش با ارایه یک مدل بهینه‌سازی یکپارچه جدید که به‌طور هم‌زمان به کارایی هزینه، پایداری زیست‌محیطی و رضایت مشتری در طراحی زنجیره‌تامین سبز می‌پردازد، به حوزه علمی کمک می‌کند. استفاده از رویکرد برنامه‌ریزی غیرخطی مختلط-عدد صحیح و پیاده‌سازی آن در نرم‌افزار GAMS، چارچوبی قوی برای حل مسایل پیچیده زنجیره‌تامین فراهم می‌کند. این مطالعه بینش‌های ارزشمندی را برای سازمان‌هایی ارایه می‌دهد که قصد دارند به اهداف پایداری دست یابند، در حالی‌که به قابلیت‌های اقتصادی و عملیات مشتری‌محور خود پایبند هستند.

مدیریت پایدار، اقتصاد چرخشی و استراتژی‌های کیفیت سبز

طراحی شبکه زنجیره‌تامین ضایعات کشاورزی نخلستان‌های کشور

دوره 14، شماره 1، بهار 1403، صفحه 31-45

https://doi.org/10.48313/jqem.2024.210884

حسین کیانی پور، علی حسین زاده کاشان، احسان نیک بخش

چکیده هدف: در سال‌های اخیر، مدیریت زیست‌محیطی با تاکید بر حفاظت از محیط‌زیست به‌یکی از اولویت‌های اصلی دولت‌ها و سازمان‌ها تبدیل شده است. یکی از حوزه‌های کلیدی در این زمینه، طراحی شبکه زنجیره‌تامین با رویکردهای زیست‌محیطی است که به یکپارچه‌سازی فرآیندهای تولید با اهداف پایداری کمک می‌کند.
روش‌شناسی پژوهش: این پژوهش با هدف بررسی امکان‌سنجی استفاده از ضایعات هرس درخت نخل خرما در ساخت تخته‌های فشرده چوبی با دانسیته متوسط انجام شده است. درخت خرما به‌عنوان یکی از غنی‌ترین منابع گیاهی کشور، دارای پتانسیل بالایی برای استفاده در صنعت چوب و کاهش ضایعات محیط‌زیستی است.
یافته‌ها: ابتدا ویژگی‌های زیستی و ساختاری درخت نخل خرما مورد‌بررسی قرار گرفته و سپس با استفاده از این ماده اولیه، مدل طراحی شبکه زنجیره‌تامین MDF توسعه داده شده است. در ادامه، عملکرد مدل پیشنهادی در شرایط مختلف عملیاتی و زیست‌محیطی ارزیابی و مقایسه شده است.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد استفاده از ضایعات نخل خرما در تولید MDF نه‌تنها به کاهش ضایعات زیست‌محیطی کمک می‌کند، بلکه در طراحی یک زنجیره‌تامین سبز و کارآمد نیز موثر است. همچنین، بررسی‌ها حاکی از نبود مطالعات مشابه در این زمینه بوده که اهمیت نوآوری پژوهش را دوچندان می‌کند.

طراحی یک سیستم سری-موازی بر اساس مسئله بهینه‌سازی قابلیت اطمینان و هزینه

دوره 12، شماره 1، بهار 1401، صفحه 39-50

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.164187

الهام بصیری

چکیده قابلیت اطمینان یکی از مباحث مهم در فرایند طراحی مهندسی است. وقتی سیستمی را مورد استفاده قرار می‌دهیم اغلب مایل به تعیین قابلیت اطمینان آن هستیم. واضح است که سیستم‌های با قابلیت اطمینان بالاتر از ارزش بیشتری برخوردار هستند. همچنین قابلیت اطمینان هر سیستم‌ به ساختار و قابلیت اطمینان اجزای آن بستگی دارد. بنا بر این برای افزایش قابلیت اطمینان سیستم می‌توان قابلیت اطمینان اجزای آن را بهبود بخشید. علاوه بر این، برای افزایش قابلیت اطمینان اجزای یک سیستم لازم است تا هزینه‌های آن نیز در نظر گرفته شود. این پژوهش با در نظر گرفتن یک سیستم سری-موازی به تعیین میزان افزایش مورد نیاز برای قابلیت اطمینان اجزای سیستم می‌پردازد به گونه‌ای که قابلیت اطمینان سیستم حد اکثر شود و هزینه حاصل از این افزایش از مقدار از پیش تعیین شده‌ای بیشتر نشود. یک مثال عددی برای بررسی نتایج ارائه شده است. در انتها جمع‌بندی از نتایج بیان شده است.