مهندسی و مدیریت کیفیت

چکیده هدف: این پژوهش با هدف توسعه یک شبکه زنجیره‌تامین حلقه بسته بادوام انجام شده است؛ شبکه‌ای که بتواند به‌طور هم‌زمان ابعاد پایداری، تاب‌آوری، چابکی و دیجیتال‌سازی را با در نظر گرفتن عدم‌قطعیت‌های فازی-تصادفی پوشش دهد. اهمیت این مطالعه ازآن‌جهت است که اغلب زنجیره‌های‌تامین سنتی در مواجهه با نوسانات شدید محیطی، اختلالات عملیاتی و تغییرات تقاضا فاقد کارایی لازم هستند و نیاز به رویکردهای تصمیم‌گیری هوشمند و چندبعدی دارند.
روش‌شناسی پژوهش: برای تحقق اهداف پژوهش، یک چارچوب منسجم سه‌ مرحله‌ای طراحی گردید. در گام نخست، به‌منظور لحاظ کردن نوسانات بازار و الگوهای فصلی در ورودی‌های مدل، تقاضا با استفاده از مدل سری‌های زمانیSARIMA پیش‌بینی شد. در مرحله دوم، معیارهای ارزیابی تامین‌کنندگان بر اساس مرور نظام‌مند ادبیات و نظرات متخصصان شناسایی و سپس با روش بهترین-بدترین فازی-تصادفی وزن‌دهی گردید؛ پس‌از آن، رتبه‌بندی تامین‌کنندگان با بهره‌گیری از تکنیک تاپسیس فازی-تصادفی انجام پذیرفت. درنهایت، برای طراحی و بهینه‌سازی شبکه زنجیره‌تامین، یک مدل ریاضی چندهدفه با ماهیت فازی-تصادفی توسعه داده شد و به‌منظور مدیریت عدم قطعیت داده‌ها، رویکرد بهینه‌سازی استوار فازی-تصادفی در فرآیند حل به کار گرفته شد. حل مساله چندهدفه نیز با استفاده از نسخه اصلاح‌شده روش برنامه‌ریزی آرمانی لکسیکوگراف-چبی‌شف چندگزینه‌ای صورت گرفت.
یافته‎ها: مطالعه موردی انجام‌شده در شرکت "ابتکار تجهیز طب یکتا" در صنعت تجهیزات پزشکی نشان داد که مدل ارایه‌شده قادر است تصمیمات استراتژیک کلیدی ازجمله انتخاب تامین‌کنندگان اصلی و پشتیبان، تعیین مکان مراکز جمع‌آوری و بازیافت، تخصیص ظرفیت مازاد و انتخاب فناوری تبادل اطلاعات (سنتی یا مبتنی بر بلاک‌چین) را به‌صورت بهینه اتخاذ کند. بهره‌گیری از فناوری‌های اینترنت اشیا و بلاک‌چین منجر به افزایش نرخ بازگشت محصول، کاهش هزینه‌های بازیافت و بهبود شفافیت و پایداری شبکه شد. نتایج نشان داد که مدل پیشنهادی می‌تواند تعادل موثری بین اهداف اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی برقرار کند و درعین‌حال، انعطاف‌پذیری و تاب‌آوری شبکه را در شرایط عدم قطعیت تقویت نماید.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: نوآوری پژوهش حاضر در توسعه یک چارچوب یکپارچه برای طراحی زنجیره‌تامین حلقه بسته بادوام تحت عدم قطعیت ترکیبی فازی-تصادفی است. برخلاف مطالعات پیشین که هر یک تنها بر بخشی از ابعاد زنجیره‌تامین تمرکز داشته‌اند، این پژوهش ابعاد پایداری، تاب‌آوری، چابکی و دیجیتال‌سازی را به‌صورت هم‌زمان در قالب یک مدل چندهدفه یکپارچه‌سازی می‌کند. همچنین، تلفیق روش‌های SARIMA، SFBWM،SFTOPSIS و LCRMCGP امکان تصمیم‌گیری دقیق‌تر را فراهم ساخته است. نتایج مقایسه‌ای نیز نشان می‌دهد مدل پیشنهادی در کاهش انحرافات، بهبود انسجام تصمیم‌گیری و افزایش پایداری شبکه عملکرد بهتری نسبت به روش‌های مرجع دارد.

چکیده هدف: هدف این مقاله، بررسی یکی از چالش‌های اساسی است که سازمان‌ها در عصر حاضر با آن روبرو هستند؛ کنترل انتشار دی‌اکسید‌‌کربن. این مطالعه قصد دارد مدلی برای طراحی شبکه زنجیره‌تامین سبز ارایه دهد که هزینه‌های کلی شبکه را به حداقل برساند و در عین‌حال، ملاحظات زیست‌محیطی را نیز مد‌نظر قرار دهد. این پژوهش در پی دستیابی به یک بهینه‌سازی متعادل میان هزینه‌ها، انتشار کربن و سطح خدمات در حوزه مدیریت زنجیره‌تامین است.
روش‌شناسی پژوهش: این مطالعه یک مدل بهینه‌سازی یکپارچه نوآورانه ارایه می‌دهد که جنبه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و رضایت مشتری را در شبکه زنجیره‌تامین در‌نظر می‌گیرد. مدل ریاضی به‌صورت یک مساله برنامه‌ریزی غیرخطی مختلط-عدد صحیح فرمول‌بندی شده است. یک روش دقیق برای حل مدل به‌کار گرفته شده که با استفاده از نرم‌افزار بهینه‌سازی GAMS کدنویسی و پیاده‌سازی شده است. کارایی و اثربخشی مدل از طریق مثال‌های عددی و تحلیل داده‌ها مورد اعتبارسنجی قرار گرفته است.
یافته‌ها: نتایج، توانایی مدل را در بهینه‌سازی ابعاد اقتصادی و زیست‌محیطی در کنار حفظ سطح بالای خدمات و رضایت مشتری نشان می‌دهد. مثال‌های عددی که برای مسایل با ابعاد مختلف حل شده‌اند، کاربردی و موثر‌بودن رویکرد پیشنهادی را تایید می‌کنند. یافته‌ها به تعادل‌های میان کاهش هزینه، کاهش انتشار کربن و کیفیت خدمات در شبکه‌های زنجیره‌تامین اشاره دارند.
اصالت/ارزش افزوده علمی: این پژوهش با ارایه یک مدل بهینه‌سازی یکپارچه جدید که به‌طور هم‌زمان به کارایی هزینه، پایداری زیست‌محیطی و رضایت مشتری در طراحی زنجیره‌تامین سبز می‌پردازد، به حوزه علمی کمک می‌کند. استفاده از رویکرد برنامه‌ریزی غیرخطی مختلط-عدد صحیح و پیاده‌سازی آن در نرم‌افزار GAMS، چارچوبی قوی برای حل مسایل پیچیده زنجیره‌تامین فراهم می‌کند. این مطالعه بینش‌های ارزشمندی را برای سازمان‌هایی ارایه می‌دهد که قصد دارند به اهداف پایداری دست یابند، در حالی‌که به قابلیت‌های اقتصادی و عملیات مشتری‌محور خود پایبند هستند.