قابلیت عملکرد نمودارهای کنترلی چند متغیره T2 و MEWMA درپایش پروژه
دوره 13، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 253-266
https://doi.org/10.48313/jqem.2023.194411
محمد مهدی میرزایی، کریم آتشگر
چکیده یکی از کاربردیترین روشهای پایش و کنترل عملکرد پروژه مدیریت ارزش کسب شده است. بکارگیری گسترده این روش در بسیاری از پروژهها منجر به تولید شاخصهای متعدد با تاثیر متقابل میگردد، این ویژگی مهم تحلیل انفرادی آنها را با خطا همراه میسازد. در این روش نه تنها به تاثیر متقابل شاخصها توجه نمی شود، بلکه عدم توجه به پایش تغییرپذیری شاخص ها موجب شده که این روش جهت پایش پروژه بر اساس معیار شاخص پذیری، عملکرد مناسبی نداشته باشد. در این پژوهش با استفاده از نمودارهای کنترلی چند متغیره، به صورت همزمان شاخصهای عملکردی یک پروژه گازرسانی مبتنی بر دادههای واقعی را بررسی نمودهایم، پس از تحلیل نتایج به دست آمده، عملکرد دو نمودار هتلینگ و (MEWMA) را با یکدیگر مقایسه کرده ایم که نمودار (MEWMA) از قابلیت و حساسیت بیشتری نسبت به نمودار هتلینگ در شناسایی تغییرات در فرایندهای چند متغیره برخوردار می باشد.
تحلیل ناهمگونی و سازوکار انتقال اثر نوآوری فینتک بر رفتار ریسکپذیری بانکها (مدلهای : DID, 2SLS-IV, GMM)
دوره 14، شماره 3، پاییز 1403، صفحه 253-271
https://doi.org/10.48313/jqem.2024.219199
علیرضا شیرعلی، مصطفی حیدری هراتمه
چکیده هدف: شکلگیری بانکداری سنتی برای بهبود فرآیندها و خدمات خود به نوآوریهای و فناوریهای جدید فینتکها نیاز دارد. نوآوریهای فینتک منجر به تحولات گسترده در نظام بانکی از جمله مدیریت ریسک شده است؛ لذا مطالعه حاضر با هدف بررسی و تحلیل ناهمگونی و سازوکار انتقال اثر نوآوری فینتک بر رفتار ریسکپذیری بانکها با استفاده از دادههای پنل متوازن 20 بانک در دوره زمانی 1401-1392 در نظر گرفته شد.
روششناسی پژوهش: بر اساس فناوری وب شاخصی در سطح بانک، ایجاد و تعداد و فراوانی سالانه اخبار مربوط به نوآوری فینتک از هر بانک بهصورت نسبت ارزش مبادلات از طریق اینترنت و موبایل بهمنظور خرید آنلاین و پرداخت قبوض به GDP در نظر گرفته شده است. برای رفع مشکلات احتمالی درونزا، از جمله خطاهای اندازهگیری و متغیرهای حذفشده، از روشهای متغیرهای ابزاری و تفاوت در تفاوتها جهت آزمون فرضیه و استخراج نتایج برآورد شده سازگار استفاده گردید.
یافتهها: نشان داد که بهبود در نوآوری فینتک بانک بهطور معنیداری ریسکپذیری را کاهش میدهد. نتایج تحلیل مکانیسم نشان میدهد که نوآوری فینتک بانک، ریسکپذیری آن را از طریق دو کانال، افزایش درآمد عملیاتی و نسبت کفایت سرمایه کاهش میدهد. تحلیل ناهمگونی اندازه بانک، نوع بانک و رقابتپذیری نشان میدهد که بانکهای تجاری بزرگتر (دولتی، خصوصی) و بسیار رقابتی، تاثیر بارزتری بر کاهش ریسکپذیری در توسعه نوآوری فنآوری دارند. همچنین آزمونهای استحکام و پایداری، از جمله تغییر روشهای ساخت شاخص نوآوری فینتک، جایگزینی شاخصهای ریسکپذیری، روش کاهش تغییر نمونه مطالعه، نشان داد که یافتهها تغییری نداشته است.
اصالت/ارزشافزوده علمی: نظام بانکی باید از الگوی توسعه عصر پیروی و راهحلهای فینتک را برای تسریع تحول دیجیتال خود بپذیرند. نهایتا از آنجایی که استفاده بانکهای تجاری از فینتک، خطرات بالقوه خاصی را به دنبال دارد، بانکها باید مدیریت ریسک خود را افزایش دهند. اقدامات نظارتی قابل اجرا، مانند استانداردهای افشای اطلاعات و شاخصهای مدیریت ریسک را اعمال کند.
استفاده از توسعه الگوبرداری کیفیت جهت دستیابی به کلاس جهانی در خدمات دارویی بیماران خاص
دوره 15، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 258-270
https://doi.org/10.48313/jqem.2025.535761.1565
محسن شفیعی نیکابادی، مجتبی پورباقریان، مریم عشقعلی
چکیده هدف: بخش خدمات دارویی در تمامی کشورها به دو دلیل حایز اهمیت است: نخست اینکه با جان انسانها سروکار دارد و در تمامی جوامع سرمایه انسانی یکی از مهمترین سرمایههای آن کشور است؛ دوم به دلیل گردش بالای مالی در این صنعت. در سالهای اخیر پیشرفتهای بسیاری در داروسازی صورت گرفته است، اما مهمترین معضل، عدم وجود راهکار درست و منطقی برای شناسایی نیازهای بیماران و بهخصوص بیماران مبتلا به بیماریهای خاص است. هدف این پژوهش شناسایی اولویتهای خدمات درمانی بیماریهای خاص در ایران در مقایسه با بهترینهای این حوزه در سطح جهان و در جهت دستیابی به کلاس جهانی و اولویتبندی این نیازها است.
روششناسی پژوهش: این مطالعه یک پژوهش کاربردی است که در آن از ترکیب رویکردهای گسترش عملکرد کیفیت و الگوبرداری تحت عنوان توسعه الگوبرداری کیفیت بهره گرفته شده است. ابتدا الزامات کیفیت را از بیماران، پزشکان و داروسازان جمعآوری شده، سپس با مقایسه شرکتهای دارویی برتر، رابطه میان الزامات و عناصر کیفیت تحلیل میشود و در نهایت، اهمیت وزنی هر عنصر را برای بهبود خدمات دارویی تعیین میگردد.
یافتهها: نتایج پژوهش نشان داد که پنج عاملی که در حوزه خدمات دارویی ایران دارای بیشترین اولویت هستند به ترتیب عبارتاند از بهبود کیفیت تولید دارو، توانا ساختن پرسنل درمان، بهبود کیفیت توزیع دارو، ارتقای خدمات درمانی ویژه بیماریهای خاص و بهبود نظارت بر تولید دارو.
اصالت/ارزشافزوده علمی: این پژوهش روشی ساختارمند برای شناسایی و اولویتبندی نیازهای بیماران خاص در نظام خدمات دارویی ایران ارایه میدهد. نوآوری اصلی این تحقیق در بهکارگیری همزمان صدای مشتری (بیماران، پزشکان و داروسازان) و مقایسه با شرکتهای دارویی پیشرو جهانی است، که امکان استخراج شکافهای عملکردی و تعیین عوامل کلیدی برای ارتقا سطح خدمات دارویی را فراهم میسازد.
ارزیابی کارآیی شرکتهای پتروشیمی مبتنی بر کارکردهای منابع انسانی، عملیات و فروش و رتبهبندی آنها با استفاده از رویکرد تحلیل پوششی دادهها (DEA)
دوره 10، شماره 3، پاییز 1399، صفحه 259-267
https://doi.org/10.48313/jqem.2020.131079
بختیار استادی، میثم زرین کلاه
چکیده تلاشهای فراوانی برای رسیدن به معیارها و مدلهای جامع برای ارزیابی شرکتها انجام شدهاست. در این مقاله هدف به دست آوردن کارایی شرکتهای پتروشیمی برپایه کارکردهای منابع انسانی، عملیات و فروش است. مدل کارایی با در نظر گرفتن این کارکردها میتواند عملکرد بهتری برای محاسبه کارایی داشته باشد. برای انجام این پژوهش 14 پتروشیمی فعال در بورس انتخاب و مدل مفهومی بر اساس سه واحدفوق ایجاد شدهاست. دادهها از سایت کدال استخراج شدهاست. رتبهبندی کارایی صنایع پتروشیمی با دادههای یکسان با سه روش محاسبه شدهاست. از یک مدل شبکهای برای بهدست آوردن کارایی استفاده شده و نتایج حاصل نشاندهنده کارا بودن پتروشیمیهای 1، 10 و 11 در هریک از مدلها است. اجرای مدلها، نشان دهنده این است که، کارکردهای منابع انسانی، عملیات و فروش میتواند بهتر عمل کنند. همچنین نتایج متفاوت سه مدل از یکدیگر نشان دهنده اهمیت انتخاب مدل ارزیابی کارایی برای سازمانها است.
شناسایی و تحلیل ریسک های کیفیتی محصول در صنعت دارویی (مطالعه موردی: شرکت داروسازی دانا)
دوره 11، شماره 3، پاییز 1400، صفحه 261-284
https://doi.org/10.48313/jqem.2021.148872
فرناز اورنگ زمان، مرتضی محمودزاده
چکیده تولید داروﻫﺎی ﺑﺎ ﮐﯿﻔﯿﺖ ﭘﺎﯾﯿﻦ علاوه بر اتلاف منابع، منجر به ایجاد خطراتی برای سلامت عمومی میگردد. مدیریت ریسک کیفیتی با کنترل ریسکهای کیفیتی در مراحل ساخت محصول، کیفیت بالای دارو را برای بیمار تضمین مینماید. پژوهش حاضر با اجرای این فرایند بر اساس راهنمایICH Q9 در شرکت داروسازی دانا، به شناسایی و تحلیل ریسک آلودگی ذرهای محصول ویال پرداخت. برای این منظور جهت شناسایی ریسک از تکنیک FMEA، برای یافتن علل ریشهای خرابی از تکنیک Why RCA و جهت تحلیل ریسک تلفیقی از تکنیکهای FMECA و BBN استفاده گردید. مقایسه نتایج دو رویکرد FMECA و BBN-FMECA نشان داد که در این شرکت، تحلیل ریسک با هر دو روش نتایج مشابهی به دست میدهد. رویکرد BBN-FMECA جزئیات بیشتری در مورد سطوح ریسک ارائه میدهد. همچنین کیفیت پودر ماده اولیه و مواد بستهبندی اولیه، عملکرد پرسنل و سیستم پایش هواساز، مهمترین علل ریسک آلودگی محصول شناسایی شدند.
ارتقاء کیفیت سیستمهای صفبندی M/M/m/K با استفاده از بهینهسازی تابع هزینه سیستم
دوره 13، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 267-280
https://doi.org/10.48313/jqem.2023.208474
ایمان مخدوم، شهرام یعقوب زاده شهرستانی
چکیده در این مقاله سیستم صفبندی با ظرفیت متناهی M∕M∕m∕K به ازاء m≥2 در نظر گرفته شده که در آن K ظرفیت سامانه و m تعداد خدمت دهندهها است. ابتدا تابعی به نام تابع هزینه سیستم بر حسب متوسط تعداد متقاضیان در صف و سیستم و تعداد خدمتدهندهها پیشنهاد میشود. سپس هدف یافتن m ای است به نام m_Opt که به ازای آن تابع هزینه مینیمم شود. در این مقاله سیستم M⁄M/m_Opt/K سیستم بهینه نامیده میشود. در انتها با استفاده از یک مثال عددی به ازای Kهای مختلف، سیستمهای بهینه تعیین شده و متوسط تعداد متقاضیان در صف و سیستم، متوسط مدت زمان انتظار در صف و سیستم متقاضیان و معیاری به نام متوسط درجه رضایت متقاضی در این نوع سیستمها به دست آورده میشود.
نمودارهای کنترلی استوار برای دادههای سریزمانی
دوره 10، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 269-278
https://doi.org/10.48313/jqem.2021.132986
اعظم کلهر، محمد بامنی مقدم
چکیده از میان ابزارهای پر کاربردکنترل آماری فرایند، نمودارکنترلی مهمترین و قدرتمندترین ابزار کنترل آماری فرایند است . نمودارهای کنترل آماری فرایند در رابطه با کنترل فرایند از دو جنبه کامل نیستند.نمودارهای کنترل آماری فرایند طبق مشخصات طراحی انجام میپذیرد یا نه و دیگر اینکه نمودارهای کنترلی توانایی شناسایی علل غیر تصادفی و حذف آنها را ندارند. در این مقاله نمودارهای کنترلی استوار برای دادههای سریزمانی برای پی بردن به انحرافهای با دلیل، معرفی میکنیم که دادههای واقعی اجرای عملیات مرکز ساختمانهای کشاورزی و بیوتکنولوژی کرج میباشدکه دادهها به صورت روزانه جمعآوری شده و نمودارهای کنترلی استوار و نمودارهای کنترلی استاندارد را برای دادههای سریزمانی رسم میکنیم که انجام تجزیه و تحلیل آماری این طرح با استفاده از نرمافزار spss16صورت پذیرفته است و در نهایت با مقایسه کردن نمودارکنترلی استوار با نمودارکنترلی استاندارد برای دادههای سریزمانی به این نتیجه میرسیم که نمودار کنترلی استوارکارایی مطلوبی نسبت به نمودار کنترلی استاندارد دارد.
بهینهسازی در جهت ارتقا کیفیت خانواده مدلهای صفبندی {M/Er/1,r∈N}بر اساس تابع هزینه و احتمال پایایی سیستم و رضایت مشتری تحت یک زمان توقف
دوره 15، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 271-280
https://doi.org/10.48313/jqem.2025.537574.1567
شهرام یعقوب زاده شهرستانی، امراله جعفری، ایمان مخدوم
چکیده هدف: این مطالعه با هدف تعیین مدل بهینه برای خانواده مدلهای صفبندی با زمانهای بین ورود نمایی و زمانهای سرویس ارلانگ، تحت زمان توقف TTT، انجام شده است. اهمیت این پژوهش در کاربردهای عملی مدلهای صف در بهینهسازی عملکرد سیستمهای خدماتی نهفته است.
روششناسی پژوهش: برای انتخاب مدل بهینه، ابتدا تابع هزینه و معیاری تحت عنوان "متوسط درجه رضایت مشتری" برای خانواده مدلهای مذکور تعریف میشود. سپس شاخصی جدید به نام ORS بر حسب تابع هزینه، متوسط درجه رضایت مشتری و احتمال پایایی سیستم معرفی میگردد. بهمنظور تعیین مدل بهینه، مدلی که دارای مقدار بزرگتری از شاخص ORS باشد، به عنوان مدل مطلوب انتخاب میشود. در ادامه، از تحلیل عددی برای تبیین نحوه انتخاب مدل بهینه استفاده شده است.
یافتهها: نتایج تحلیل عددی نشان داد که شاخص ORS میتواند معیاری مناسب برای ارزیابی و مقایسه مدلهای مختلف صف باشد و انتخاب مدل بهینه را با توجه به معیارهای چندگانه تسهیل نماید.
اصالت/ارزشافزوده علمی: معرفی شاخص ORS به عنوان معیاری نوین در انتخاب مدل بهینه در سیستمهای صف از نوآوریهای اصلی این پژوهش است که میتواند در طراحی کارآمدتر سیستمهای خدماتی و ارتقای رضایت مشتریان موثر باشد.
طرح تخصیص هزینه ثابت بر اساس بهینهسازی استوار در تحلیل پوششی دادهها: مطالعه موردی صنعت بانکداری
دوره 14، شماره 3، پاییز 1403، صفحه 272-288
https://doi.org/10.48313/jqem.2024.219293
جواد گرامی
چکیده هدف: هدف این پژوهش، ارایه یک مدل منصفانه برای تخصیص هزینه ثابت میان مجموعهای از واحدهای تصمیمگیرنده مانند بانکها یا کارخانهها، در یک محیط نامطمئن است بهنحویکه کارایی واحدها کاهش نیابد و حتی در مواردی بهبود یابد.
روششناسی پژوهش: برای تحقق هدف، از تحلیل پوششی دادهها همراه با بهینهسازی استوار استفاده شده است. در این مدل، ورودیها و خروجیهای واحدها بهصورت اعداد نادقیق تصادفی در نظر گرفته شده و برای خطیسازی مدل و تبدیل آن به یک فرم برنامهریزی قطعی، از مفاهیم برنامهریزی تصادفی بهره گرفته شده است؛ همچنین، مفهوم مجموعه وزنهای مشترک برای ایجاد یک مبنای منصفانه در تخصیص به کار رفته است.
یافتهها: یافتهها نشان میدهند که با استفاده از طرح تخصیص هزینه ثابت پیشنهادی، کارایی واحدهای تصمیمگیرنده (بانکها) نهتنها کاهش نمییابد بلکه در بسیاری از موارد افزایش مییابد .این موضوع نشاندهنده موفقیت مدل در حفظ و ارتقا کارایی در فرآیند تخصیص منابع در شرایط عدم قطعیت است.
اصالت/ارزشافزوده علمی: نوآوری اصلی پژوهش در ترکیب تحلیل پوششی دادهها با بهینهسازی استوار در محیطهای نامطمئن و توسعه یک مدل تخصیص هزینه ثابت بر پایه عدم کاهش کارایی و استفاده از مجموعه وزنهای مشترک است؛ همچنین کاربرد عملی مدل در صنعت بانکداری ایران به ارزش واقعی پژوهش در فضای تصمیمگیری مدیریتی میافزاید.
نمودارهای کنترلی ناپارامتری براساس گردش ها و آماره های مجموع رتبه های ویلکاکسون گونه
دوره 12، شماره 3، پاییز 1401، صفحه 273-298
https://doi.org/10.48313/jqem.2022.170621
الهام چنگائی، محمد بامنی مقدم
چکیده چکیده: در این مقاله، سه نوع جدید از نمودارهای کنترلی آزاد-توزیع شوهارتی که از گردش ها و آماره های مجموع-رتبه های ویلکاکسونگونه برای پی بردن به تغییرهای ممکن یک فرایند کنترل شده استفاده می کنند. معرفی می شوند. روابط دقیقی برای نرخ هشدار غلط (FAR)، توزیع طول اجرا و متوسط طول اجرا (ARL) بیان شده است. یک امتیاز مهم این نمودارها این است که به دلیل ناپارامتری بودن، نرخ هشدار غلط (FAR) و تحت کنترل بودن توزیع طول اجرا، شبیه فرایند توزیع های پیوسته هستند. جدول هایی برای نمودارهای کنترلی که به نرخ هشدار غلط (FAR) وابسته هستند، تهیه شده است. بنابر این، یک مطالعه ی عددی نشان می دهد که نمودارهای کنترلی جدید قابل تغییر و کارامد هستند و برای آشکار ساختن تغییرهای خارج از کنترل نوع لهمن وضع شده اند.
توسعه نمودار کنترلEWMAR با استفاده از قوانین حساسسازی در پایش پروفایل خطی ساده
دوره 10، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 279-298
https://doi.org/10.48313/jqem.2021.132987
علی یگانه، سمیه فدائی، علیرضا شادمان
چکیده در روشهای سنتی کنترل کیفیت،عملکرد فرایند یا کیفیت محصول از طریق پایش یک یا چند مشخصه کیفیت با استفاده از توزیع متناظر یک یا چندمتغیره آنها بررسی میشد. امروزه در بسیاری موارد، کیفیت از طریق رابطه بین یک یا چند متغیر پاسخ و یک یا چند متغیر مستقل توصیف میشود.در ادبیات کنترل کیفیت آماری، این رابطه را پروفایل مینامند. در این پژوهش به منظور پایش پروفایل خطی ساده در فاز دو از نمودار کنترل EWMAR و توزیع نرمال مربوط به آن برای کشف انواع تغییرات در پارامترهای عرض از مبدا و شیب استفاده میشود.به منظور بهبود عملکرد نمودار از قوانین حساسسازی در این نمودار استفاده میشود.سپس به منظور اعتبارسنجی نمودار کنترل پیشنهادیEWMAR-RULE، عملکرد نمودار بر اساس ARL با سایر نمودارها بررسی میشود.نتایج نشاندهنده اینست که نمودار کنترل در تغییرات افزایشی و کاهشی به مراتب عملکرد بهتری از سایر نمودارها دارد. همچنین عملکرد طرح پیشنهادی از سایر قوانین حساسسازی بهتر است.
طراحی یک مدل پیشبینی برای ارزیابی ماسههای سیلیسی ریخته گری با استفاده از دادهکاوی و طراحی آزمایشها(مطالعه ماسه های گروه 50)
دوره 13، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 281-299
https://doi.org/10.48313/jqem.2023.199699
غلامحسین باغبان، عباس راد، داود طالبی، حسن فارسیجانی
چکیده صنایع معدنی از جمله بخشهای مهم صنعت در ایران میباشند، به همین جهت ارتقای کیفیت در فرآوردههای محصولات معدنی ضروری است. یکی از این فرآوردهها، ماسههای سیلیسی ریختهگری هستند. هدف از این مطالعه ایجاد یک مدل کامل با استفاده از این گونه از ماسههای سیلیسی بود. یک تحلیل جامع بر روی ده معدن انجام شد و هفت معدن برای انجام مرحله ارتقاء کیفیت انتخاب شدند. در مجموع 1400 آزمایش برای دستیابی به هدف اصلی تحقیق که همانا افزایش کیفیت پارامترهای ماسههای سیلیسی بود، انجام شد. همچنین مشخص شد که هفت ویژگی اساسی ماسههای سیلیسی، تأثیر قابل توجهی بر کیفیت محصولات نهایی دارد. کیفیت ماسههای سیلیسی تحت تأثیر عناصری مانند کلسیم، سدیم، پتاسیم و منیزیم قرار دارند که عناصر قلیایی خاک هستند. درصد بالاتر سیلیس در یک ماده معدنی معمولاً با کیفیت افزایش یافته مرتبط است، زیرا دستیابی به ویژگیها و عملکرد ایدهآل در ماسههای سیلیسی را تضمین میکند. عوامل مؤثر بر کیفیت ماسههای سیلیسی توسط کارشناسان با استفاده از تکنیک دلفی فازی و تحلیل سلسله مراتبی اولویتبندی شدند. این عوامل بر ترکیب شیمیایی، خلوص، واکنشپذیری و عملکرد ماسههای سیلیسی تأثیر دارند.همچنین یک مدل دادهکاوی جهت پیشبینی کیفیت این ماسهها طراحی شد. یافتههای این مطالعه نشان میدهد که وجود کلسیم، سدیم، پتاسیم، منیزیم، محتوای سیلیس، ADV (مقدار قلیایی یا اسیدی بودن ماسه ) و pH بر کیفیت ماسههای سیلیسی تأثیر میگذارد. نتیجهگیری میشود که این مدل، نگرش و پیشبینی کارآمدی را برای افزایش کیفیت محصول ارائه میدهد.
بازاندیشی کیفیت تصمیمهای استراتژیک از طریق کلانداده: معماری تصمیم بر پایه کیفیت داده، کیفیت اطلاعات و پذیرش اطلاعات
دوره 15، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 281-303
https://doi.org/10.48313/jqem.2025.544451.1571
سهیلا خدامی، رسول نصرت پناه
چکیده هدف: در شرایط پیچیده و پرنوسان بازارهای مالی ایران، نیاز به بهرهگیری از چارچوبهای تصمیمسازی مبتنی بر داده برای ارتقای کیفیت تصمیمهای استراتژیک بیش از پیش احساس میشود. با این حال، مرور مطالعات پیشین نشان میدهد که اغلب پژوهشها، کلانداده را صرفا از جنبه فنی و در محیطهای باثبات کشورهای توسعهیافته بررسی کردهاند و کمتر به نقش عوامل رفتاری و شناختی مدیران در زنجیره تحول داده تا تصمیم پرداختهاند. از این رو، پژوهش حاضر با هدف پر کردن این خلا، به بررسی تاثیر مستقیم و غیرمستقیم استفاده از کلانداده بر کیفیت تصمیمهای استراتژیک از طریق متغیرهای کیفیت داده، کیفیت اطلاعات و پذیرش اطلاعات پرداخته است.
روششناسی پژوهش: این پژوهش دارای هدفی کاربردی و روشی توصیفی–پیمایشی است. جامعه آماری شامل 697 نهاد مالی فعال در بازار سرمایه ایران بود. حجم نمونه با نرمافزار جی-پاور 244 شرکت تعیین شد. دادهها به واسطه یک پرسشنامه استاندارد آنلاین، با روش نمونهگیری تصادفی ساده جمعآوری و با اتخاذ رویکرد مدلسازی معادلات ساختاری از طریق نرمافزار اسمارت پیالاس 3 تحلیل شد.
یافتهها: تاثیر استفاده از کلانداده بر کیفیت داده و کیفیت اطلاعات به ترتیب با ضریب مسیر 0/405 و 0/210 در سطح اطمینان %99 تایید شد، اما تاثیر مستقیم آن بر کیفیت تصمیمهای استراتژیک با ضریب مسیر 0/083 رد شد. همچنین، تاثیر کیفیت داده بر کیفیت اطلاعات، پذیرش اطلاعات و کیفیت تصمیمهای استراتژیک به ترتیب با ضریب مسیر 0/381، 0/353 و 0/296 در سطح اطمینان %99 تایید شد. در نهایت، تاثیر کیفیت اطلاعات بر پذیرش اطلاعات و کیفیت تصمیمهای استراتژیک با ضرایب مسیر 0/674 و 0/493 و تاثیر پذیرش اطلاعات بر کیفیت تصمیمهای استراتژیک با ضریب مسیر 0/286 در سطح اطمینان %99 تایید گردید.
اصالت/ارزشافزوده علمی: این پژوهش برای اولین بار با اتخاذ یک رویکرد علی (تجربی) نشان داد که پذیرش اطلاعات توسط مدیران بر بهبود کیفیت تصمیمهای استراتژیک اثرگذار است و کیفیت داده و اطلاعات به تنهایی کافی نیست. تحقق تصمیمهای بهینه مستلزم همافزایی میان توانمندیهای فناورانه و ظرفیتهای رفتاری–شناختی مدیران است. مدل مفهومی ارایه شده روابط میان کلانداده، کیفیت داده، کیفیت اطلاعات، پذیرش اطلاعات و تصمیمهای استراتژیک را یکپارچه میکند و علاوه بر غنای نظری، راهنمای عملیاتی ارزشمندی برای شرکتها و نهادهای مالی فعال در بازار سرمایه ایران فراهم میسازد.
طراحی آماری ـ اقتصادی نمودارهای کنترلی برای پایش میانگین فرایند با انحراف معیار معلوم بر اساس چگالی پیشگوی بیزی
دوره 9، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 284-294
عاطفه مرادیان، محمد بامنی مقدم، سید رحمت شجاعی علی آبادی
چکیده در زمینهی کنترل فرایند آماری تحقیقات گستردهای انجام شده است. همچنین اخیراً در متون کنترل فرایند آماری، نمودارهای کنترلی پیشنهاد شدهاند که مبتنی بر ایده چگالی پیشگوی بیزی هستند. این ایده اولین بار توسط منزفریخ مطرح و در آن نامعلومی پارامترها در نظر گرفته شد.. در این مقاله برای اولین بار طراحی آماری ـ اقتصادی نمودارهای کنترلی برای پایش میانگین فرایند با انحراف معیار معلوم بر اساس چگالی پیشگوی بیزی ارائه شده است. با توجه به نتایج ارائه شده در مقاله، در خصوص برتری طراحی آماری ـ اقتصادی بر طراحی اقتصادی و همچنین برتری رویکرد بیزی بر رویکرد کلاسیک در طراحی نمودار کنترلی، پیشنهاد میشود که از نمودار کنترلی بیزی با طراحی آماری ـ اقتصادی در کنترل میانگین فرایند استفاده شود.
استنباط آماری در مورد آزمون عمر شتابیده برای دستگاه یکبار شلیک با ریسک رقابتی
دوره 11، شماره 3، پاییز 1400، صفحه 285-306
https://doi.org/10.48313/jqem.2021.148873
نوشین حکمیپور
چکیده این مقاله به مدلسازی و تجزیه و تحلیل مدل ریسکهای رقابتی برای دستگاه یکبار شلیک، تحت آزمون عمر شتابیده تنش ثابت میپردازد. در تجزیه و تحلیل قابلیت اطمینان یک دستگاه مهم است، بتوانیم علل اصلی خرابی را شناسایی کنیم. بنابراین مدل ریسک رقابتی مورد استفاده قرار میگیرد. ما مدل ریسک رقابتی را در دو حالت مشاهده دلیل خرابی و دلیل خرابی پوشانده شده، در نظر میگیریم. دادههای بهدستآمده از آزمایش دستگاه یکبار شلیک، مفقود شدهاند. از اینرو، الگوریتمEM به همراه روش امتیازدهی فیشر برای براورد پارامترهای مدل استفاده میشوند. همچنین، برای کمکردن زمان و هزینه، آزمون عمر شتابیده استفاده میشود. به علاوه، در انتها به منظور براورد دقیق قابلیت اطمینان محصول، طرح آزمون بهینه میشود. با توجه به دادههای شبیهسازی شده، نتیجه میگیریم که الگوریتم EM و فاصله اطمینان بوت استرپ روشهای مناسبی برای براورد هستند. به علاوه، کوتاه شدن مدت آزمون منجر به دستیابی به طرح آزمون بهینه میشود.
رویکرد تلفیقی FDM-FSWARA-FCOPRAS برای تعیین راهکار مطلوب مدیریت کیفیت در شرکتهای کوچک و متوسط تولید کاشی و سرامیک ایران
دوره 14، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 289-303
https://doi.org/10.48313/jqem.2025.219124
مهدی نصراللهی، حمید صادق بیگی
چکیده هدف: هدف این پژوهش، ارایه مدلی بهمنظور شناسایی و اولویتبندی راهکارهای بهینه مدیریت کیفیت در بنگاههای کوچک و متوسط فعال در صنعت کاشی و سرامیک ایران با تاکید بر بهبود مزیت رقابتی در بازارهای صادراتی است.
روششناسی پژوهش: پژوهش از یک رویکرد تلفیقی چندمرحلهای فازی بهره گرفته است. در مرحله نخست، ۲۹ راهکار مدیریت کیفیت از ادبیات نظری استخراج و با استفاده از روش دلفی فازی غربالگری شدند. سپس، معیارهای ارزیابی با روش سوارا فازی وزندهی گردیدند. در نهایت، راهکارهای منتخب با استفاده از روش کوپراس فازی رتبهبندی شدند.
یافتهها: نتایج نشان داد معیارهای کلیدی برای مدیریت کیفیت شامل بهبود مستمر فرآیندها، پاسخگویی به نیازهای مشتریان و نوآوری در فرآیندها هستند؛ همچنین، راهکارهای مبتنی بر عوامل درونسازمانی مانند سبکهای رهبری، کار تیمی و فرآیندمحوری عملکرد بهتری نسبت به عوامل برونسازمانی مانند مدیریت تامینکنندگان دارند.
اصالت/ارزشافزوده علمی: این پژوهش با استفاده از ترکیب سه روش تصمیمگیری فازی در محیط عدمقطعیت، مدلی جامع و دقیق برای شناسایی و اولویتبندی راهکارهای مدیریت کیفیت ارایه داده است. رویکرد تلفیقی پژوهش باعث ارتقا دقت در تصمیمگیری شده و تاکید آن بر SMEs در صنعت کاشی و سرامیک ایران، آن را از سایر مطالعات متمایز میسازد.
شبیهسازی اثر شلاقی چندمرحلهای در زنجیرهی تأمین چندمحصولی و چندسطحی
دوره 9، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 295-304
دکتر محمد مهدی موحدی، سیداحمد شایان نیا، حامد یوسف نژاد
چکیده برای بهینه بودن زنجیره تأمین باید نظام منسجم و پویایی وجود داشته باشد. شناخت فرایندهای تأمین قطعات، طراحی، مطالعات مربوط و امثال آن، و به کارگیری روشهای کارا برای مدیریت آنها میتوانند اثربخش باشد. هدف این تحقیق بررسی تشدید اثر شلاقی، یعنی تغییرات تقاضای مشتری در زنجیرهی تأمین چندمحصولی و چندسطحی است. در این مقاله مدلهای موجودی، ارتباطی و مشارکتی برای محاسبه اثر شلاقی طراحی گردیدند. برای شبیهسازی اثر شلاقی این مدلها از برنامه متلب ANFIS برای ورود اطلاعات و محاسبه اثر شلاقی استفاده شده است. نتایج نشان میدهند که برای هر دو عامل تولیدکننده و توزیع کننده سطح اثر شلاقی برای دو محصول موزد مطالعه به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. نتیجهی بخش تطبیق مشارکتهای واحد زنجیره تأمین در طول کل زنجیره تأمین نشان میدهد که لزومی ندارد اندازهی واحدهای ارسالی محصول به توزیع کنندگان، در صورت کاهش موجودی آنها تغییر پیدا کند .
بهبود کیفیت سیستمهای چندجزئی در فاز طراحی از طریق بهینهسازی چیدمان اجزاء برای ارتقاء عملکرد و تعمیرپذیری (مطالعه موردی: فاصله یاب لیزری)
دوره 10، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 299-312
https://doi.org/10.48313/jqem.2021.132988
مهدی مرادی گوهره، احسان منصوری، مهدی کرباسیان
چکیده در این مقاله یک مدل برنامهریزی ریاضی چندهدفهی جدید برای تعیین جانمایی اجزای سیستمهای چندجزئی جهت بهبود کیفیت در فاز طراحی، ارائه شده است. اهداف این مدل شامل حداکثرسازی دسترسپذیری به اجزا، نزدیکی/دوری اجزا با برهمکنش مثبت/منفی، وجود فضای خالی اطراف اجزا جهت تعمیرپذیری بهتر و کاهش حجم هستند. مدل مذکور ازنظر متغیرهای تصمیم و محدودیتها از رویکرد جدیدی برای تعیین چیدمان استفاده میکند که برای اهداف فوق مناسب است. به عنوان مطالعه موردی، ازاین مدل برای تعیین چیدمان اجزای یک فاصلهیاب لیزری استفاده شده است. ابتدا، در قالب تصمیمسازی گروهی و با استفاده از وزندهی با روش بردار ویژه، مسئله به حالت تکهدفه تبدیل و در ادامه، مدل تکهدفه در لینگو کدنگاری و حل شد. نتایج نشان داد که جواب حاصل 82.7 درصد به حالت ایدئال نزدیک است و دسترسپذیری به عنوان مهمترین تابع هدف و الزامات فضای آزاد جهت تعمیر پذیری، 100 درصد با حالت ایدئال منطبق هستند.
بهینه سازی و تحلیل قابلیّت اطمینان به وسیله افزونگی توسط الگوریتم های فراابتکاری برای یک پهباد
دوره 12، شماره 3، پاییز 1401، صفحه 299-318
https://doi.org/10.48313/jqem.2022.174452
امیرحسین غلامی، کاظم ایمانی
چکیده کوادکوپتر ها نوع خاصی از پهپاد های بدون سرنشین به شمار می روند که در دنیای امروز کاربردهای زیادی دارند.به دلیل محدودیت منابع طرّاحی یک سیستم باید به صورتی انجام گیرد تا بیشترین مقدار ممکن قابلیّت اطمینان بر اساس منابع محدود ما حاصل گردد. برای این منظور در ابتدا قابلیت اطمینان هر زیرسیستم محاسبه گردید.سپس بهینه سازی قابلیت اطمینان را با استفاده از الگوریتم های رایانه ای صورت پذیرفت.یکی از روش های مرسوم افزایش قابلیّت اطمینان سیستم ها،استفاده از افزونگی ها است اما به دلیل داشتن محدویت های مالی و جرمی برای کوادکوپترها به هر تعداد نمیتوانیم از افزونگی ها برای افزایش قابلیت اطمینان استفاده کرد.بنابراین میبایست از بهینه سازی بهره برد.به کمک الگوریتم کرم شب تاب و مدل قابلیت اطمینان،کوادکوپتر را در حضور افزونگی به لحاظ حداقل سازی هزینه و جرم و داشتن بهینه ترین قابلیت اطمینان بررسی گردید و نتابج حاصل به وسیله الگوریتم ژنتیک اعتبار سنجی گردید.
شناسایی و اولویت بندی ریسکهای بیمه های شرکتهای هواپیمایی با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی گروهی
دوره 13، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 299-316
https://doi.org/10.48313/jqem.2023.198917
مرتضی خاکزار بفروئی، درسا سادات کیائی
چکیده این تحقیق به دنبال اولویت بندی ریسکهای بیمه های شرکتهای هواپیمایی است . ریسکهای اولیه از ادبیات تعیین و با استفاده از نظر خبرگان با مقایسه زوجی فازی ریسکها مقایسه شده اند. با روش مربعات خطای تعمیمیافته، نظرات ناسازگار اصلاح شده است . یافتهها نشاندهنده 4 نوع ریسک اصلی و شاخصهای آن است که عبارتند از: ریسکهای مالی داخلی شامل ریسک کفایت و کیفیت سرمایه، ریسک نسبت عملیاتی، ریسک عدم تحقق درآمد و ریسک نقدینگی، ریسکهای غیر مالی داخلی شامل ریسک اعتباری، منابع انسانی و فرایندها و سیستمهای داخلی شرکت، ریسکهای خارجی شامل ریسک تحریمها، ریسک جنگها، ریسک حوادث و بلاهای طبیعی و ریسک بازار و ریسکهای مشتری شامل ریسک رویگردانی مشتری و ریسک ورشکستگی و اعتبار. ریسک مالی داخلی با اهمیتترین ریسک و ریسک مشتری کم اهمیتترین ریسک است. مهمترین شاخص ریسک، ریسک تحریمها است و کم اهمیتترین شاخص ریسک، ریسک فرایندها و سیستمهای داخلی شرکت است.
تحلیلی بر موانع پیادهسازی کیفیت 4.0 با رویکرد دنپ فازی
دوره 14، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 304-320
https://doi.org/10.48313/jqem.2025.217977
داود عندلیب اردکانی، فاطمه زمزم، مهرداد کیانی
چکیده هدف: هدف از پژوهش حاضر شناسایی روابط علت و معلولی موانع پیادهسازی کیفیت 4.0 در صنعت کاشی و سرامیک یزد است.
روششناسی پژوهش: این پژوهش از نظر هدف جزو پژوهشهای کاربردی ـ توسعهای محسوب میشود. در بخش کیفی پژوهش برای شناسایی و دستهبندی موانع از روش مرور نظاممند و در بخش کمی برای ارایه الگوی روابط علی و معلولی بین موانع و اولویتبندی آنها از روش ترکیبی دیمتل ـ فرآیند تحلیل شبکهای فازی (دنپ فازی) استفاده شده است.
یافتهها: یافتههای بخش کیفی شامل شناسایی 18 مانع در 4 بعد بود. در بخش کمی، یافتهها نشان داد که «هزینه بالای سرمایهگذاری در کیفیت 4.0 و عدم شفافیت در نرخ بازگشت سرمایه» بهعنوان تاثیرگذارترین (علت) مانع و « عدم در نظر گرفتن کیفیت 4.0 بهعنوان یک مساله استراتژیک و منبع مزیت رقابتی» بهعنوان تاثیرگذارپذیرترین (معلول) مانع در پیادهسازی کیفیت 4.0 در صنعت کاشی و سرامیک یزد محسوب میشوند. همچنین موانع کمبود معیارهای کمی برای سنجش تاثیر صنعت 4.0 بر کیفیت، عدم در نظر گرفتن کیفیت 4.0 بهعنوان یک مساله استراتژیک و منبع مزیت رقابتی، عدم وجود آموزشهای پیشرفته برای آموزش پرسنل، کمبود منابع مالی مانند نقدینگی و اعتبارات لازم برای اجرای کیفیت 4.0 و عدم مشارکت دادن ذینفعان در طرحها و پروژههای کیفیت 4.0 مهمترین موانع موجود در پیادهسازی کیفیت 4.0 در صنعت کاشی و سرامیک یزد محسوب میشود.
اصالت/ارزشافزوده علمی: این پژوهش با استفاده از رویکرد ترکیبیDANP فازی با شناسایی موانع کلیدی پذیرش کیفیت 4.0، تعیین میزان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری و اولویتبندی آنها به مدیران و تصمیمگیران در برنامهریزی برای رفع این موانع یاری میرساند.
تحلیل فرآیند پیشبینی تقاضا از طریق زنجیرهتامین و مقایسه وضعیت فعلی و مطلوب درصنعت نشر کتاب
دوره 15، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 304-315
https://doi.org/10.48313/jqem.2025.550673.1576
فاطمه زهرا منتظری، زهرا جوربنیان، حبیبه کریمی
چکیده هدف: امروزه مدیریت زنجیرهتامین و پیشبینی دقیق تقاضا از عوامل کلیدی در بهبود بهرهوری، کاهش هزینههای عملیاتی و افزایش انعطافپذیری در صنایع مختلف محسوب میشوند. صنعت چاپ و نشر کتاب، بهعنوان یکی از حوزههای تاثیرپذیر از نوسانات تقاضا، نیازمند اتخاذ استراتژیهای کارآمد برای مدیریت زنجیرهتامین و تخصیص بهینه منابع است. هدف این پژوهش بررسی تاثیر زنجیرهتامین بر فرآیند پیشبینی تقاضا در این صنعت و تحلیل تفاوتهای میان وضعیت موجود و شرایط مطلوب است.
روششناسی پژوهش: در این مطالعه، از رویکرد کمی و تحلیل دادههای واقعی فروش و تقاضای کتاب استفاده شده است. روشهای مبتنی بر یادگیری ماشین، بهویژه شبکههای عصبی مصنوعی از نوع پیشرو با الگوریتم یادگیری پسانتشار خطا، برای مدلسازی و پیشبینی تقاضا بهکار گرفته شدهاند. عملکرد این مدلها با روشهای سنتی مانند مدلهای سری زمانی مقایسه شده است تا میزان بهبود دقت پیشبینی ارزیابی شود.
یافتهها: نتایج تحقیق نشان میدهد که مدلهای یادگیری ماشین، بهویژه شبکه عصبی پیشرو، دقت بالاتری در پیشبینی تقاضا نسبت به مدلهای سنتی دارند. همچنین استفاده از این مدلها موجب کاهش اثر شلاقی در زنجیرهتامین و بهبود هماهنگی میان اعضای آن شده است.
اصالت/ارزشافزوده علمی: این پژوهش با ارایه یک مدل ترکیبی از مدیریت زنجیرهتامین و پیشبینی تقاضا مبتنی بر شبکههای عصبی، رویکردی نوآورانه برای بهینهسازی تصمیمگیری در صنعت نشر ارایه میدهد. تلفیق روشهای یادگیری ماشین با تحلیل زنجیرهتامین میتواند مبنایی برای توسعه راهکارهای هوشمند در مدیریت موجودی و برنامهریزی تولید در صنایع مشابه باشد.
طراحی شبکه زنجیره تأمین چند هدفه ،حلقه بسته سبز و چابک به کمک الگوریتم فراابتکاری علفهای هرز چند هدفه
دوره 9، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 305-319
مهدی داستانی، سید محمدرضا داودی، مهدی کرباسیان، شهرام معینی
چکیده تغییرات در بازار و نیاز مشتریان یکی از مهمترین موضوعات و چالشهای مدیران زنجیره تأمین میباشد. چابکی مفهومی است که اخیرا توسط محققان حوزه زنجیره تأمین به منظور طراحی هرچه بهتر زنجیره تأمین ارایه شده است. از طرفی دیگر توجه به مشکلات زیست محیطی موضوع دیگری است که زنجیرهها تلاش دارند با تمرکز بر این حوزه، مقبولیت خود را افزایش دهند. با توجه به اهمیت موضوع، در این تحقیق به طراحی چند هدفه شبکه زنجیره تأمین حلقه بسته به همراه یکپارچهسازی مفاهیم سبز و چابک پرداخته شده است. در این راستا، یک مدل ریاضی با اهداف اقتصادی، زیست محیطی و چابکی ارائه شده است. به منظور حل این مدل ریاضی، دو روش محدودیت اپسیلون و علفهای هرز چند هدفه ارائه شده است. نتایج مقایسات انجام شده بین این روشها نشان میدهد که الگوریتم علفهای هرز عملکرد مناسبی از نظر شاخصهای مختلف کیفیت و پراکندگی مرز پارتو داشته است. در پایان، مطالعه موردی زنجیره تأمین محصولات لبنی شرکت دالان کوه تشریح شده و جوابهای بهینه حاصل از به کارگیری الگوریتم علفهای هرز چند هدفه ارایه گردیده است.
توسعه رویکرد تخمین نقطه تغییر در پروفایلهای رگرسیون لجستیک فازی در فاز 2
دوره 11، شماره 3، پاییز 1400، صفحه 307-322
https://doi.org/10.48313/jqem.2021.153645
مونا قره گزلو، رضا کامران راد
چکیده چکیده: امروزه عملکرد یک فرآیند یا کیفیت یک محصول در شرایط عدم اطمینان و تحت توزیعهایی از خانواده توزیع نمایی توسط یک مدل ارتباطی فازی با دادههای دودویی با عنوان پروفایلهای خطی تعمیمیافته فازی ارزیابی میشوند. پروفایلهای خطی تعمیم یافته یکی از انواع پروفایلهای غیر خطی است که در آن مشاهدات فرآیند از توزیع غیر نرمال برنولی یا دوجملهای پیروی میکنند. در این تحقیق رویکردهایی به منظور پایش پروفایلهای خطی تعمیمیافته فازی در فاز 2 پیشنهاد میکنیم. هدف اصلی این نوشتار پایش فرآیند آماری فازی برای کشف زمان وقوع تغییر در فرآیندها تحت عنوان نقطه تغییر فازی میباشد و بر اساس اصل حداکثر درستنمایی (MLE) برای مشاهدات فازی استوار است. عملکرد روش پیشنهادی به منظور پایش پروفایلهای خطی تعمیمیافته فازی و بر اساس احتمال یک سیگنال خارج از کنترل با استفاده از نمودار کنترل فازی (FEWMA) و سپس برآورد نقطه تغییر فازی برای دادههای شبیهسازی شده و یک مثال عددی برای کارایی روش پیشنهادی نشان داده میشود.
بررسی دریافت گواهی نامه ایزو 9001 بر ارزش شرکت در چرخه عمر
دوره 10، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 313-326
https://doi.org/10.48313/jqem.2021.132990
عالمه مداحیان امیری، سیدعلی نبوی چاشمی، ایرج مهدوی، رضا حسن زاده
چکیده این مقاله به بررسی دریافت گواهی نامه ایزو9001 بر بازده دارایی ها در چرخه عمر شرکتهای تولیدی بورسی می پردازد و آن را با شرکتهای همتای فاقد کنترل کیفیت مقایسه مینماید. جهت سنجش ارزش شرکت از معیارهای نرخ بازده داراییها و نسبت MTB استفاده شد. جامعه آماری مورد مطالعه شرکتهای تولیدی پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار در بازه زمانی تحقیق از سال 1391تا 1397 میباشد. برای تجزیه و تحلیل معادلات رگرسیونی چند متغیره، روش دادههای تابلویی با رویکرد اثرات ثابت و تصادفی بررسی و آزمون شد. نتایج این تحقیق نشان داد اخذ ایزو توانسته است در دوره رشد تاثیر معناداری بر ارزش شرکت داشته باشد.اما در دوره بلوغ هیچ رابطه مشخصی بر ارزش شرکت مشاهده نشده است. میتوان چنین استنباط کرد که شرکتهایی که در مرحله رشد به سر میبرند با استفاده از گواهینامه استاندارد ایزو9001 مدیریت کیفیت میتوانند ارزش شرکت خود را به طور قابل ملاحظهای افزایش دهند.
