مدیریت کیفیت داده‌محور و سیستم‌های هوشمند

تحلیل عوامل کلیدی رضایت مشتریان از کیفیت خدمات خطوط هوایی و رتبه‌بندی شرکت‌های هواپیمایی: رویکرد ترکیبی VIKOR-DEMATEL

دوره 15، شماره 3، پاییز 1404، صفحه 316-338

https://doi.org/10.48313/jqem.2025.533452.1564

یوسف رمضانی، امیر حسین اخروی، ناعمه جعفری

چکیده هدف: هدف این تحقیق، شناسایی مولفه‌های ارزیابی میزان رضایت از کیفیت خدمات ارایه‌شده توسط خطوط هوایی و رتبه‌بندی 5 شرکت هواپیمایی (آسمان، آتا، ایران‌ایر، زاگرس و ماهان) بر اساس میزان رضایت مشتریان از کیفیت خدمات ارایه‌ شده می‌باشد.
روش‌شناسی پژوهش: این تحقیق شامل دو مرحله است: مرحله اول: شناسایی مولفه‌های رضایت مشتریان از کیفیت خدمات خطوط هوایی از طریق مطالعه ادبیات موضوعی و مصاحبه با 15 نفر از خبرگان (مهمانداران و خلبانان). مرحله دوم: سنجش رضایت مسافران با استفاده از دو پرسشنامه که توسط 30 نفر از مسافران کثیرالسفر تکمیل شد. برای تعیین وزن مولفه‌ها و یافتن روابط بین آن‌ها از تکنیک DEMATEL و برای رتبه‌بندی شرکت‌های هواپیمایی از تکنیک VIKOR استفاده شد. تحلیل داده‌ها نیز با نرم‌افزار Excel و BT Vikor Solver انجام شد.
یافتهها: از میان 20 مولفه شناسایی‌شده، تناسب قیمت بلیت با کیفیت خدمات، مدرن و به‌روز بودن هواپیما و قیمت بلیت بالاترین وزن را داشتند. شرکت‌های هواپیمایی زاگرس، آتا و آسمان رتبه یک، ایران‌ایر رتبه دوم و ماهان رتبه سوم را کسب کردند. در بررسی روابط بین مولفه‌ها، مدرن و به‌روز بودن هواپیما تاثیرگذارترین معیار و خدمات ویژه افراد ناتوان تاثیرپذیرترین معیار شناسایی شد.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش با ارایه مدل ترکیبی DEMATEL و VIKOR برای شناسایی و رتبه‌بندی مولفه‌های رضایت از خدمات خطوط هوایی، به ارتقای درک مدیران خطوط هوایی از نیازهای مشتریان کمک کرده و ابزار مناسبی برای بهبود کیفیت خدمات ارایه می‌دهد.

روشی نوین در براورد ناپارامتری تابع شدت فرایندهای نقطه ای پواسون فضایی و کاربرد آن در براورد شدت رویش درختان اینگاساپیندوئیدس

دوره 13، شماره 3، پاییز 1402، صفحه 317-334

https://doi.org/10.48313/jqem.2023.199824

میترا هاشمی نیا، رضا پورطاهری

چکیده مدل‌سازی و براورد تابع شدت یک الگوی نقطه ای، یکی از مسائل مقدماتی و در عین حال اساسی در استنباط فرایندهای نقطه ای است و به عنوان پیش نیاز بسیاری از مسائل دیگر به شمار می رود و از دیدگاه‌های مختلفی به آن پرداخته شده است. با پیشرفت سریع فناوری‌های جمع‌آوری داده، طیف گسترده‌ای از داده ها تولید شده است و در نظر گرفتن متغیرهای کمکی، گام بزرگی در جهت پیشرفت نظریه ی فرایند نقطه‌ای بوده است . در این مقاله یک روش جدید برای براورد ناپارامتری تابع شدت یک فرایند نقطه‌ای پواسون ناهمگن که تابعی نامعلوم از چندین متغیر کمکی فضایی مستقل است، معرفی می کنیم. از آن جایی که دقت تقریب تابع چندمتغیره بر دقت براورد تابع شدت تاثیر دارد، با بهینه سازی پارامتر شکل تابع پایه شعاعی از طریق کمینه کردن ملاک اطلاع بیزی، کیفیت براورد ناپارامتری شدت فرایندهای نقطه ای پواسون فضایی را ارتقا می دهیم.

بررسی چگونگی نقش صنعت 4.0 در کیفیت محصولات و خدمات (مورد مطالعه: صنعت لوازم خانگی)

دوره 12، شماره 3، پاییز 1401، صفحه 319-342

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.174958

علی مروتی شریف آبادی، مهران ضیائیان، سید حیدر میرفخرالدینی، سید محمود زنجیرچی

چکیده هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی چگونگی نقش صنعت 4.0 از طریق شناسایی و بهبود دستاوردهای حاصل از صنعت 4.0 در کیفیت محصولات و خدمات ارائه شده در صنعت لوازم خانگی کشور است. در ابتدا نه دستاورد صنعت 4.0 در کیفیت محصولات و خدمات ارائه شده با استفاده از ادبیات پژوهش شناسایی شد. جامعه آماری پژوهش مدیران، کارکنان و معاونین شرکت‌های فعال در حوزه صنعت لوازم خانگی در سرتاسرکشور بوده که تعداد 72 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. این پژوهش با طراحی سناریوی رو عقب نشان داده است که به منظور کاهش ضایعات و هزینه‌های تولید چه دستاورد هایی می بایست بهبود یابد. همچنین این پژوهش با تدوین و طراحی سناریوی رو به جلو دنبال این است که در صورتی که هزینه های ضایعات و تولید کاهش یابد، چه دستاورد‌هایی به منظور بهبود کیفیت محصولات و خدمات در صنعت لوازم خانگی کشور بهبود خواهد یافت.

ارزشیابی و مقابله با ریسک‌های ناشی از تصمیم‌گیری در فرایند ارزیابی انطباق

دوره 9، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 320-333

مصطفی دستمردی

چکیده یک نوع خاص از ارزیابی انطباق که گاهی اوقات بازرسی نامیده می‌شود، جهت تعیین اینکه یک محصول الزامات معینی را برآورده می‌سازد، به اندازه‌گیری به عنوان منبع اصلی اطلاعات متکی است. در هر اندازه‌گیری ‌نتیجه به‌دست‌آمده همیشه دارای عدم‌قطعیت می‌باشد. به دلیل وجود عدم‌قطعیت در نتایج اندازه‌گیری همواره ریسک تصمیم‌گیری غلط در فرایند ارزیابی انطباق وجود دارد. تاکنون در خصوص نحوه ارزیابی این ریسک‌ها مطالعات زیادی انجام شده است. در بیش‌تر این مطالعات به ارزیابی ریسک‌های تصمیم‌گیری از منظر تولیدکننده با استفاده از دقت اندازه‌گیری و تغییرپذیری فرایند تولید پرداخته شده و مطالعات اندکی در خصوص ریسک‌های تصمیم‌گیری از منظر مصرف‌کننده با در نظر گرفتن عدم‌قطعیت اندازه‌گیری و تغییرپذیری فرایند تولید انجام شده است. بر این اساس در این مقاله همراه با یک مطالعه موردی نحوه ارزیابی ریسک‌های تصمیم‌گیری غلط از دو منظر تولیدکننده و مصرف‌کننده با استفاده از عدم‌قطعیت اندازه‌گیری و تغییرپذیری فرایند تولید به روش احتمال توام تشریح می‌شود و گزینه‌های مختلفی برای مقابله با این ریسک‌ها ارائه و بررسی می‌شوند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از عدم‌قطعیت اندازه‌گیری به‌جای دقت اندازه‌گیری در ارزیابی ریسک‌های تصمیم‌گیری غلط، براورد واقع‌بینانه‌تری از ریسک‌ها را ارائه می‌دهد و می‌توان با اصلاح قواعد تصمیم‌گیری در فرایند ارزیابی انطباق پیامدهای ناشی از این ریسک‌ها  را تعدیل نمود.

مدل‌سازی تصمیم‌گیری و تحقیق در عملیات در مهندسی کیفیت

بهبود کیفیت تحلیل مناقشات در بازار جهانی صنعت گاز با طراحی سناریوهای مبتنی بر مدل گراف جهت حل مناقشه و رویکرد عامل بنیان

دوره 14، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 321-357

https://doi.org/10.48313/jqem.2025.518073.1517

محمد رضا فتحی، تورج کریمی، سحر عمرانی گرگری

چکیده هدف: این پژوهش به‌دنبال بررسی و تجزیه‌وتحلیل سناریوها در بازارهای جهانی است. در این راستا، شناسایی عناصر موثر بر بازار گاز و هم‌چنین بررسی مکانیزم‌های درونی هر یک از این عناصر، هدف‌گذاری اولیه شده است. سپس با توجه به مدل، عامل بنیان عناصر شناسایی‌شده، شیوه تعامل و رفتار عناصر به‌عنوان اجزای تشکیل‌دهنده یک مدل عامل بنیان، مورد بررسی قرار می‌گیرد.
روش‌شناسی پژوهش: در این پژوهش از رویکرد ساختاردهی مساله و یا پژوهش عملیاتی نرم و به‌طور خاص از روش GMCR و در بخش کمی این پژوهش از مدلسازی عامل بنیان استفاده می‌شود. هم‌چنین در این پژوهش ابتدا سعی می‌شود شناخت مناسبی از واقعیت بازار گاز به‌دست آید و سپس بر اساس این شناخت مدل ساخته شود با شناسایی قسمت‌های کلیدی و اهرمی مدل عامل بنیان و سپس شبیه‌سازی مدل برای بلندمدت، سناریوها یا (حالت‌های) محتمل استخراج می‌شوند.
یافته‌ها: در مرحله نخست، با شناسایی بازیگران کلیدی بازار گاز شامل ایالات متحده، اتحادیه اروپا، روسیه، چین، هند، ایران، قطر و گروه انرژی‌های تجدیدپذیر، تعارضات موجود میان آن‌ها مدلسازی شد. تحلیل GMCR منجر به شناسایی ۲۸ نقطه تعادل گردید که سپس در قالب پنج سناریو خوشه‌بندی شدند. در گام بعد، مدل شبیه‌سازی عامل‌بنیان بر اساس این سناریوها توسعه یافت.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش با ترکیب GMCR و ABM توانسته است هم‌زمان بعد تعارض استراتژیک، پویایی بازار و یادگیری تدریجی بازیگران را لحاظ کند که در اغلب مطالعات گذشته مغفول مانده بود.

طراحی نمودار کنترل برای پایش پایایی سیستم های در معرض شوک های تجمعی

دوره 11، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 323-338

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.160372

یوسف شمس تبار، حمید شهریاری

چکیده در مدل‌های شوک، سیستم به‌محض این‌که میزان خسارات ناشی از شوک‌ها، از آستانه تحمل آن عبور نماید، دچار خرابی می‌شود. در این پژوهش، به طراحی نمودار کنترل برای پایش پایایی سیستم‌های با آستانه تحمل تصادفی در معرض شوک‌های تصادفی تجمعی پرداخته می‌شود. در مدل شوک تجمعی، سیستم زمانی از کار می‌افتد که میزان تجمعی خسارات ناشی از شوک‌ها از آستانه تحمل سیستم بیش تر شود. برای حل تحلیلی مدل‌ مرتبط با نمودار کنترل، چالش‌هایی نظیر نامشخص بودن توزیع‌ها، به‌دست آوردن پیچش توزیع‌ها و محاسبات انتگرال وجود دارند. برای غلبه کردن بر این چالش‌ها، از توزیع نوع مرحله‌ای برای مدل‌سازی مسئله استفاده می‌شود. با ارائه مثال عددی، نتایج حاصل از مدل تحلیلی ارائه شده با روش شبیه‌سازی مونت‌کارلو ارزیابی و مقایسه شده است. هم‌چنین، عملکرد نمودار کنترل پیشنهادی نیز با استفاده از معیارهای متوسط طول دنباله و متوسط زمان تا رسیدن به هشدار خارج از کنترل مورد ارزیابی قرار گرفته است.

استفاده از روش شناسی رویه پاسخ و برنامه ریزی آرمانی بر پایه شبیه سازی در سلول رباتیک جهت بهینه یابی توالی عملیات

دوره 10، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 327-338

https://doi.org/10.48313/jqem.2021.132991

بهاره ویسی، هیوا فاروقی، صدیق رئیسی

چکیده تمرکز اصلی این مقاله بر بهره گیری از رویکرد شبیه‌سازی کامپیوتری در مدل‌سازی در حضور عوامل مختلف عدم قطعیت و نیز استفاده از روش شناسی رویه پاسخ بر روی نتایج متنوع شبیه‌سازی در مساله تعیین توالی بهینه ورود قطعات به سلول تولیدی رباتیک سه ماشینه بر اساس سیاست حرکتی S_6 با در نظر گرفتن تولید قطعات مختلف در هر سیکل تولیدی است. تابع چگالی احتمال خرابی و زمان تعمیر ماشین ها دارای توزیع نمایی بوده و حداقل کردن زمان سیکل بر اساس سیاست حرکتی S_6 و حداکثر کردن خروجی در این سلول رباتیک همراه با کمینه‌سازی هزینه‌های عملیاتی به عنوان اهداف اصلی بهینه‌سازی مساله منظور شده است. نتایج شبیه‌سازی مثال‌های عددی متعدد حاکی از آن است که این رویکرد، در زمان رسیدن به جواب بهینه نسبت به رویکردهای پیشین مدل‌سازی بهبود قابل توجه دارد.

توسعه یک مدل بهینه‌سازی جدید براساس شاخص بازده فرایند S_pk و شاخص قابلیت فرایند C_pk برای انباشته‌های باز ارسالی

دوره 9، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 334-345

سیده عاطفه بنی هاشمی، محمد صابر فلاح نژاد

چکیده طرح نمونه‌گیری به‌منظور پذیرش، یک ابزار مفید برای تضمین و کنترل کیفیت در صنایع است. در این مقاله، طرح نمونه‌گیری باز ارسالی بر اساس شاخص بازده فرایند و شاخص قابلیت فرایند با درنظر گرفتن روش حداقل زاویه توسعه داده می‌شود. پارامترهای طرح با کمینه‌کردن متوسط اندازه نمونه بازرسی‌شده و با در نظرگرفتن محدودیت‌های مربوط به میزان نزدیکی به منحنی مشخصه عملکرد اید‌ئال و همچنین ریسک تولیدکننده و ریسک مصرف‌کننده به‌طور همزمان تعیین می‌گردند. علاوه بر این، عملکرد طرح‌ پیشنهادی بر اساس دو شاخص ارزیابی و با طرح یک‌بار نمونه‌گیری مقایسه می‌شود. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که طرح پیشنهادی مبتنی‌بر شاخص اقتصادی‌تر است زیرا با افزایش شباهت منحنی OC طرح پیشنهادی به منحنی  OCایدئال به متوسط اندازه نمونه کمتری نسبت به طرح پیشنهادی باز ارسالی بر اساس شاخص نیاز دارد. برای نشان دادن کاربرد طرح پیشنهادی، یک مثال عددی ارائه می‌شود. 

رائه مدل چند متغیره تأثیر نگهداری و تعمیرات بر کیفیت تولید در فرآیندهای صنعت دارو با بهره گیری از رو یکرد بیز ی

دوره 13، شماره 4، زمستان 1402، صفحه 335-354

https://doi.org/10.48313/jqem.2024.210887

فرشید مشایخ، امیر عزیزی، اسماعیل مهدی زاده، مهدی یزدانی

چکیده هدف این مقاله ارائه مدلی جامع برای هم‌افزایی کیفیت، پایداری و چابکی در سیستم‌های تولید دارو با استفاده از داده‌های جمع‌آوری ‌شده توسط سیستم‌های بازرسی خودکار برای ارتقای کیفیت محصول، برنامه‌ریزی تعمیر و نگهداری پیشگیرانه و بهینه‌سازی برنامه‌ریزی تولید می‌باشد. با بررسی ادبیات مرتبط با مدیریت کیفیت، پایداری و چابکی در تولید، مدل یکپارچه کیفیت، نگهداری و تولید (IQMP) با استفاده از رویکردهای بیزی طراحی و توسعه داده شد. نتایج نشان می‌دهد که مدل می‌تواند به طور مؤثری در جهت ارتقای کیفیت محصول، افزایش پایداری تولید و چابکی سیستم در برابر تغییرات و نوسانات محیطی عمل کند. استفاده از داده‌های بازرسی آنلاین می‌تواند به عنوان یک ابزار استراتژیک برای مدیران تولید و نگهداری به کار گرفته شود. با پیاده‌سازی این مدل در شرایط واقعی، شرکت‌ها قادر خواهند بود که از داده‌های جمع‌آوری ‌شده توسط سیستم‌های بازرسی خودکار بهره ببرند و برنامه‌ریزی‌های دقیق‌تری برای نگهداری و کنترل کیفیت انجام دهند.

بهینه‌سازی افزونگی و موجودی تجهیزات یدکی با درنظر گرفتن قابلیت اطمینان در سیستم‌های چندحالته

دوره 10، شماره 4، زمستان 1399، صفحه 339-353

https://doi.org/10.48313/jqem.2021.132992

محمدجواد شمسی، محمود شهرخی

چکیده این پژوهش راهکاری جهت مدل‌سازی دسترسی‌پذیری سیستم تغذیه آب بویلرهای بازیاب حرارتی در شرکت مهندسی و ساخت بویلر و تجهیزات مپنا، با هدف تعیین تأمین‌کنندگان تجهیزات سیستم به ‌نحوی که هزینه کل در مراحل احداث و بهره‌برداری سیستم کمینه گردد، ارائه می‌کند. سیستم تغذیه آب یکی از حساس‌ترین بخش‌های بویلرها است؛ چراکه از کار افتادن آن باعث توقف بویلر شده و پیامدهای جبران‌ناپذیری را به سیستم وارد می‌کند. این سیستم ممکن است در سه وضعیت ظرفیت کامل، نیمه بار و توقف قرار گیرد که هر وضعیت نیز ممکن است، هزینه‌هایی را به سیستم تحمیل کند. برای مدل‌سازی، نخست وضعیت‌های محتمل برای سیستم نوشته و پس از آن به کمک بلوک دیاگرام قابلیت اطمینان و P&ID پیکربندی سیستم ترسیم می‌‌شود. سپس نتایج حاصل از مدل‌سازی با روش زنجیره مارکوف در یک مدل بهینه‌سازی ریاضی قرار داده می‌‌شود. پس از حل مدل استراتژی بهینه در انتخاب تأمین‌کنندگان تجهیزات مشخص خواهد شد.

ارزیابی و بهبود قابلیت اطمینان انسانی در بهره برداری از سامانه های راداری برد کوتاه و متوسط به روش فازی CREAM

دوره 11، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 339-350

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.160376

مهدی کرباسیان، گلشن سلطانی

چکیده در این مقاله به بررسی قابلیت اطمینان انسانی و میزان احتمال رخ داد خطا در هر یک از فاکتورهای موثر در آن ختم شد. سپس وش تحلیل سلسله مراتبی ، مقایسات زوجی، محاسبه وزنها و سازگاری سیستم، ماتریس مقایسات زوجی و سبک کنترلی، رتبه بندی انجام شد. به این صورت که پس از جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ها و مشورت و نظرخواهی از متخصصین، آنالیز وظایف شغلی به روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی (HTA) انجام گرفت. ، بعد از تجزیه و تحلیل وظایف شغلی، ویژگی های کلی هروظیفه و شرایط کاری اثر گذار بر عملکرد کاربر با استفاده از جدول CPCs ارائه شد و شرایطی که باعث بهبود، کاهش یا بی تاثیری در عملکرد هستند را تعیین و تعداد کل آنها برای هر وظیفه محاسبه شد. در مرحله بعدی روش AHPفازی موردبررسی و پس از محاسبه ماتریس های مقایسات زوجی، تعیین سبک های کنترلی صورت گرفت.

بهبود کیفیت مدل­‌سازی آماری نوسانات سرعت باد با استفاده از مدل­‌های گارچ و گارچ نامتقارن (ایستگاه هواشناسی اردبیل)

دوره 12، شماره 3، پاییز 1401، صفحه 343-356

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.174451

دکتر نسرین آخوندی، بیتا ملاعباسی، لیلا گلشنی

چکیده ایران به دلیل مجاورت با دریا و دارا بودن فلات‌های گوناگون، کشوری بادخیز است. آمارهای جهانی 30 سال گذشته حاکی از افزایش نیازهای انرژی جهان است و استفاده بهینه از منابع انرژی‌های تجدیدپذیر، از جمله انرژی باد برای تولید برق ارزان به ویژه براساس نگرش‌های زیست محیطی در بسیاری از کشورهای جهان رو به افزایش است. به دلیل ناپایداری انرژی باد استفاده از آن با چالش مواجه است که با مدل­سازی نوسانات سرعت باد، می‌توان این مشکل را کاهش داد. شهر اردبیل بادخیز و تحت تاثیر دو نوع باد محلی و جبهه‌ای است. در این مقاله داده‌های ثبت شده میانگین هفتگی سرعت باد در ایستگاه هواشناسی شهر اردبیل طی سال‌های 1395-1380 با استفاده از الگوهای سری زمانی، مدل­های گارچ (شامل مدل گارچ و مدل­های گارچ نامتقارن) مدل­سازی می‌شوند. بر اساس معیارهای اطلاع BIC, AIC, HQ ، بهترین مدل برای نوسانات سرعت باد در این ایستگاه طبق نتایج، مدل گارچ تعیین گردید. برای تجزیه و تحلیل داده­ها با روش مدل­سازی باکس-جنکینز، از دو نرم‌افزار Eviews  وR  استفاده می‌شود.

سنجش کارایی پروژه‌های شش سیگمای ناب در صنعت بانکداری با استفاده از رویکرد ترکیبی کارت امتیاز متوازن توسعه یافته و MCDM

دوره 9، شماره 4، زمستان 1398، صفحه 346-358

رضا بهبود، حنا بقایی، عباسعلی رستگار

چکیده مؤسسه­‌های فعال در صنعت بانکداری یکی از مهم‌­ترین بخش‌­های ارائه دهنده خدمات اقتصادی در سراسر دنیا هستند که نقش اساسی در توسعه پایدار کشورها ایفا می­‌کنند. شش سیگمای ناب به عنوان یک روش ترکیبی به بهبود اثربخشی و کارایی در مؤسسه­‌های مالی کمک می­‌کند. استفاده از کارت امتیاز متوازن و شش سیگمای ناب سه هدف همسو سازی استراتژیک، بهبود عملکرد و رضایت مشتریان را محقق می­‌سازد. هدف از این پژوهش ارائه رویکردی ترکیبی از مدل کارت امتیاز متوازن توسعه یافته و تکنیک ویکور به منظور سنجش کارایی پروژه‌­های شش سیگمای ناب در صنعت بانکداری است. همچنین نتایج نشان دهنده کارایی پروژه­‌ها از نظر سنجه مالی، مشتری، رشد و یادگیری، رضایت مشتریان و ارتباط با جامعه است ولی از نظر سنجه فرایندهای داخلی با عدم کارایی مواجه بوده است.

ارائه مدل ریاضی چند هدفه زنجیره تامین حلقه بسته سبز در شرایط فروش محصولات برگشتی با استفاده از رویکرد روش محدودیت اپسیلون

دوره 11، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 351-376

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.155153

احسان فلاحی آرزودار، فاطمه اعلمی، محدثه احمدی‌پور رودپشت

چکیده امروزه تغییرات سریع اقتصادی و فشار بازار رقابتی، سازمان‌ها را به سمت تمرکز بر اثربخش‌ترکردن فعالیت‌های زنجیره‌ تأمین سوق می‌دهد.طراحی مناسب و کارایی شبکه‌های لجستیکی علاوه بر ایجاد مزیت رقابتی پایدار،باعث افزایش رضایت مشتریان می‌شود.در این پژوهش ﻃﺮاﺣﯽ ﯾﮏ ﺷﺒﮑﻪ ﻟﺠﺴﺘﯿﮏ حلقه بسته ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر ﮐﺎهش آﻻﯾﻨﺪﮔﯽ‎‌های ﻣﺤﯿﻂ زﯾﺴتی،با استفاده از روش استوار‌سازی برتسیماس و سیم ارائه شد.مدل ریاضی ارائه شده در این پژوهش با درنظرگرفتن اهداف کمینه‌سازی هزینه‌های مربوط به حمل و نقل،زمان دریافت مواد اولیه از تأمین‌کننده وزمان عودت محصول از مشتری به مرکز جداساز ارائه شد.استراتژیک‌بودن زنجیره تامین حلقه بسته و فضای حل تقریبی سبب تحمیل هزینه‌های زیادی به سیستم می‌شود.در این پژوهش جهت افزایش دقت در جواب‌های مدل از الگوریتم حل دقیق محدودیت اپسیلون استفاده شده است.نتایج نشان داد که توزیع محصولات در شرکت مورد مطالعه به میزان 20 درصد بهبود در هزینه‌ها و زمان‌بندی توزیع و همچنین سبب افزایش رضایت مشتریان از دریافت کالاهای تولیدی شده‌است.

طراحی واقع‌بینانه اقتصادی نمودار کنترلی علامت برای پایش میانگین فرایند تحت طرح نمونه گیری مجموعه‌ی رتبه‌ای در حضور چندین علت اِسنادپذیر مستقل

دوره 13، شماره 4، زمستان 1402، صفحه 355-372

https://doi.org/10.48313/jqem.2024.215009

علیا رستمی، محمد بامنی مقدم، فرزاد اسکندری

چکیده در بسیاری از نمودارهای کنترلی، فرض نرمال بودن داده‌ها مبنا قرار می‌گیرد، اما در عمل، این فرض همواره برقرار نیست. در چنین شرایطی، کارایی نمودارهای پارامتری کاهش می‌یابد و ممکن است نتایج غیرقابل ‌اعتمادی ارائه دهند. به‌منظور پایش فرآیندهایی با داده‌های نامعلوم یا غیرنرمال، استفاده از نمودارهای کنترلی ناپارامتری گزینه‌ای مناسب‌تر خواهد بود. در این پژوهش، به بررسی طراحی اقتصادی نمودار کنترلی علامت پرداخته شده است که یکی از روش‌های ناپارامتری برای کنترل وضعیت مکانی فرآیند محسوب می‌شود. این تحلیل در حضور چندین علت اِسنادپذیر مستقل و بر اساس یک مدل هزینه‌ای اصلاح‌شده، برگرفته از مدل دانکن، انجام شده است. نتایج نشان می‌دهد که مدل پیشنهادی می‌تواند کارایی اقتصادی و عملکردی بهتری در شرایط عدم نرمال بودن داده‌ها ارائه دهد.

معرفی شاخص توانایی تابعی جدید(پروفایل) C^''' _p برای پروفایل خطی ساده با تلورانس نامتقارن

دوره 12، شماره 3، پاییز 1401، صفحه 357-384

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.170490

آیلین پاکزاد، فهیمه تنهایی

چکیده در بسیاری از شرایط، کیفیت یک محصول یا فرآیند به وسیله رابطه‌ای بین متغیر پاسخ و یک یا چند متغیر مستقل توصیف می‌شود که به این رابطه پروفایل گویند. پروفایل‌های خطی ساده یکی از انواع مختلف پروفایل‌ها بوده که در آن‌ها یک رابطه خطی بین یک متغیر پاسخ و یک متغیر مستقل وجود دارد. در این مقاله، شاخص‌ توانایی تابعی برای پروفایل خطی ساده با تلورانس نامتقارن معرفی می‌شود. عملکرد شاخص‌ تابعی ارائه شده با شاخص‌‌های موجود C_ppM^''' و C_pp^'' (Profile) با استفاده از مثال عددی و مطالعات شبیه‌سازی مورد بررسی قرار می‌گیرد. نتایج ارزیابی‌ها نشان دهنده این است که شاخص‌ ارائه شده نسبت به شاخص‌های موجود در بیان توانایی فرآیند بهتر عمل می‌کند. همچنین فواصل ‌اطمینان بر اساس سه روش بوت‌استرپ برای شاخص‌ پیشنهادی ارائه می‌شود و عملکرد آن‌ها از طریق مطالعات شبیه‌سازی ارزیابی می‌گردد. برای نشان دادن کاربرد شاخص‌ پیشنهادی، یک مطالعه موردی واقعی ارائه می‌شود.

مدیریت کیفیت داده‌محور و سیستم‌های هوشمند

مدیریت کیفیت سبد بهینه سهام با استفاده از ترکیب مدل مارکوییتز با روش‌های ماشین بردار پشتیبان، تحلیل پوششی داده‌ها و دی بی اسکن

دوره 14، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 358-378

https://doi.org/10.48313/jqem.2025.513904.1510

رضا خسروی، جمشید پیک فلک، حسن فتاحی نافچی

چکیده هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین سبد بهینه سهام با استفاده از ترکیب مدل مارکوویتز با روش‌های ماشین بردار پشتیبان، تحلیل‌پوششی‌دادها و الگویتم خوشه‌بندی دی‌بی‌اسکن است. جامعه آماری پژوهش، شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران در بازه زمانی 1391 الی 1401 است.
روش‌شناسی پژوهش: در راستای دستیابی به اهداف پژوهش برای تشکیل سبد بهینه سهام، از رویکرد کاهش ابعاد، روش‌های تحلیل‌پوششی‌دادها، ماشین بردار پشتیبان و الگوریتم‌های خوشه‌بندی دی‌بی‌اسکن استفاده شده است. نسبت‌های مالی ترازنامه‌ای، نسبت‌های مالی صورت سود زیان، نسبت‌های مالی صورت گردش وجه نقد و نسبت‌های مالی ترکیبی و ریسک و بازده بر اساس مدل ترکیبی مارکوویتز به‌عنوان ورودی مدل تهیه چهار پرتفوی استفاده شده است.
یافته‌ها: یافته‌های حاصل از پژوهش، حاکی است روش بردار پشتیبان و روﯾﮑﺮد ﭼﻬﺎرم ﮐﻪ ﺷﺎﻣﻞ مدل ترکیبی اﺳﺖ، در بهینه‌سازی ﺳﺒﺪ ﺳﻬﺎم ﻋﻤﻠﮑﺮد ﺑﻬﺘﺮی داﺷﺘﻪ اﺳﺖ.
اصالت/ارزش افزوده علمی: با توجه به نوآوری این پژوهش در به‌کارگیری مدل ترکیبی مارکوییتز، نتایج می‌تواند به سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران سهام در مدیریت کیفیت سبد بهینه سهام کمک کند.

نقش طراحی آزمایش‌ها در زیست‌بوم انقلاب صنعتی چهارم

دوره 13، شماره 4، زمستان 1402، صفحه 373-394

https://doi.org/10.48313/jqem.2024.210885

سید مهران حسینی، کریم آتشگر

چکیده تحول دیجیتال، حجم زیاد داده‌ها و سرعت بالای اجرای فرآیندهای تولیدی، مهمترین خصوصیات زیست‌بوم انقلاب صنعتی چهارم را تشکیل داده‌اند و این خصوصیات، به طور قطع ارکان مدیران کسب و کار را تحت تاثیر قرار خواهد داد. یکی از این ارکان مهم، مدیریت کیفیت است. مدیریت کیفیت متاثر از دیجیتالی شدن، کیفیت چهارم نامیده می‌شود. طراحی آزمایش‌ها به عنوان یک ابزار قدرتمند، تحت تاثیر تغییرات بوجود آمده در انقلاب صنعتی چهارم قرار گرفته و به سمت طراحی آزمایش‌های هوشمند میل نموده است. این تحقیق درصدد است، نشان دهد که جایگاه و نقش طراحی آزمایش‌ها در انقلاب صنعتی چهارم و کیفیت چهار، در تامین الزامات مشتریان چیست. در این تحقیق ابتدا تغییرات ایجاد شده در طرح‌ها و روش‌های طراحی آزمایش‌ها سپس تغییرات احتمالی در گام‌های اجرایی فرآیند پایه‌ای اجرای طراحی آزمایش‌ها با توجه به تاثیرات فنآوری‌های جدید بازتعریف شده است. در انتها نیز پیشنهاداتی برای تحقیقات آتی ارائه گردیده است.

توسعه نمودارهای کنترل جهت پایش آماری شبکه دینامیک خدمات فوریتی

دوره 11، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 377-392

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.160371

حوریه نجفی، عباس سقایی

چکیده در دنیای واقعی علاوه بر شبکه‌های اجتماعی، طیف گسترده‌ای از مساله‌ها وجود دارد که با راهکار پایش شبکه‌ها قابل تحلیل و بهبود هستند، شبکه‌هایی مانند شبکه‌های حمل‌و‌نقل، عرضه و تقاضا، تبادلات مالی، شبکه‌های موجود در بهداشت و درمان و غیره، که پایش آن‌ها و تحلیل نتایج حاصل می‌تواند منافع قابل توجهی برای ذینفعان شبکه داشته باشد. این تحقیق برمبنای شناسایی و حل مساله واقعی شکل گرفته است، به این معنا که یک مساله واقعی در کشور شناسایی شده و برای حل آن‌ متدولوژی طراحی و اجرا می‌گردد. موردکاوی مورد نظر، پایش شبکه‌ای از مراکز یک مجموعه است که خدمات فوریتی در شهرها ارائه می‌دهد. ماهیت این شبکه دینامیک، مبتنی بر ویژگی، جهت‌دار و وزن‌دار می‌باشد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد با مدل کردن سیستم‌های پیچیده به عنوان یک شبکه و پایش مداوم آن می‌توان وضعیت‌های غیرعادی را زودهنگام شناسایی و مدیریت نمود و از رخداد بحران در شهرها جلوگیری کرد.

مدیریت پایدار، اقتصاد چرخشی و استراتژی‌های کیفیت سبز

مدل‌سازی شبکه زنجیره‌تامین پایدار و تاب آور در صنعت خودرو

دوره 14، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 379-406

https://doi.org/10.48313/jqem.2025.514088.1508

سیده محبوبه سعیدی فر، ایرج مهدوی، علی تاجدین، نیکبخش جوادیان

چکیده هدف: این پژوهش به ارایه یک مدل بهینه‌سازی چندهدفه جهت طراحی زنجیره‌تامین پایدار با تاکید بر ابعاد تاب‌آوری پرداخته است. مدل پیشنهادی به‌گونه‌ای توسعه یافته است که قادر به ایجاد تعادل بهینه میان اهداف اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی باشد و هم‌زمان پاسخ مناسبی به تغییرات و اختلالات احتمالی در زنجیره‌تامین ارایه دهد. جهت اعتبارسنجی و ارزیابی کارایی مدل توسعه‌یافته، یک مطالعه موردی در صنعت خودروسازی انجام شده است. نتایج این مطالعه نشان‌دهنده عملکرد مطلوب مدل پیشنهادی بوده و در نهایت ابزارها و راهکارهای مدیریتی کاربردی برای تصمیم‌گیرندگان زنجیره‌تامین ارایه گردیده است.
روش‌شناسی پژوهش: برای دستیابی به این هدف، یک مدل تصمیم‌گیری جامع توسعه یافته است. در مرحله نخست، امتیازدهی به تامین‌کنندگان با توجه به معیارهای پایداری و تاب‌آوری صورت می‌گیرد. این ارزیابی با بهره‌گیری از دو رویکرد نوآورانه تصمیم‌گیری، شامل روش بهترین-بدترین فازی تصادفی و روش ویکور تصادفی، انجام می‌پذیرد. در گام بعدی، یک مدل ریاضی چندهدفه با در نظر گرفتن عدم‌قطعیت‌های فازی-تصادفی طراحی شده است. به‌منظور حل این مدل، از رویکرد بهینه‌سازی استوار فازی و روش برنامه‌ریزی آرمانی چندگزینه‌ای اصلاح‌شده مبتنی بر تابع مطلوبیت استفاده شده است.
یافته‌ها: در این پژوهش، زنجیره‌تامین شرکت خودروسازی سایپا کاشان با تمرکز بر سه بعد کلیدی شامل معیارهای عمومی، پایداری و تاب‌آوری مورد ارزیابی قرار گرفته است. شاخص‌هایی نظیر هزینه، کیفیت و کاهش مصرف انرژی به‌عنوان مهم‌ترین معیارها شناسایی شده‌اند. ارزیابی و رتبه‌بندی تامین‌کنندگان با استفاده از روش ویکور فازی انجام پذیرفته است. نتایج حاصل نشان می‌دهد که در میان تامین‌کنندگان اصلی، گزینه‌های دوم و پنجم و در میان تامین‌کنندگان پشتیبان، گزینه دوم، بالاترین امتیازات را کسب کرده‌اند. افزون بر این، به‌منظور بررسی استواری و اعتبار رویکرد پیشنهادی، نتایج به‌دست‌آمده با روش‌های سنتی مقایسه گردیده‌اند.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: ارزش‌افزوده این پژوهش در ارایه یک مدل جامع تصمیم‌گیری در شرایط عدم‌قطعیت نهفته است که به بهبود عملکرد زنجیره‌تامین از جنبه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی و اجتماعی کمک می‌کند. یافته‌های تحقیق می‌توانند نقش موثری در حمایت از تصمیم‌گیری مدیران و سیاست‌گذاران صنعت ایفا کرده و آن‌ها را در مواجهه با چالش‌های پیچیده و پویای زنجیره‌تامین یاری رسانند.

مدلسازی ریاضی تخصیص منابع در شرایط بحرانی با هدف افزایش سطح تاب‌آوری فرآیندهای عملیاتی: مورد مطالعه صنعت نساجی

دوره 11، شماره 4، زمستان 1400، صفحه 393-412

https://doi.org/10.48313/jqem.2022.159884

مهناز ابراهیمی صدرآبادی، بختیار استادی، علی حسین زاده کاشان، محمد مهدی سپهری

چکیده با گذشت زمان و افزایش بحران‌ها در جوامع، سازمان‌ها به طور فزاینده‌ای در معرض اختلال هستند. که این بحران‌ها می‌توانند منشأ طبیعی یا انسانی داشته باشد.جنبه اساسی تاب‌آوری شامل توانایی یک عنصر در بازگشت به وضعیت نرمال بعد از وارد شدن اختلال به آن و تخصیص منابع است. بدیهی است که در هر سازمانی، هدف اساسی تخصیص کمترین منابع برای بازیابی عملیات و نیز بازگرداندن فعالیت ها به آستانه تحمل است تا رویدادهای مخرب، فعالیت‌های حیاتی را متوقف نکند. در این مقاله، یک مدل کمی برای تخصیص منابع ارائه می‌شود که فقدان تاب‌آوری را به حداقل می‌رساند. مسئله یک فرض اساسی دارد، این است که حداقل در یکی از منابع موجود با توجه به میزان بیش از حد بودن تقاضا، کمبود منبع وجود داشته باشد. پس از حل مدل با آزمایش عددی، نتایج مدل تشریح شد و مشخص شد که رویدادهای مخرب قبل از آستانه تحمل بازیابی شدند.

توسعه مدل رقابت پذیری صنعت فرش دستبافت با تأکید بر عوامل کیفیت و نوآوری

دوره 13، شماره 4، زمستان 1402، صفحه 395-408

https://doi.org/10.48313/jqem.2024.210886

نیما سعیدی، دکتر محمد مهدی موحدی، فریده حق شناس کاشانی

چکیده هدف از نگارش تحقیق حاضر، ارائه مدلی برای اندازه‌گیری رقابت‌پذیری صنعت فرش دستبافت کشور با تاکید بر متغیرهای کیفیت و نوآوری می‌باشد. جامعه آماری در بخش کیفی شامل 14 نفر از مدیران ارشد فعال در صنعت فرش و در بخش کمی شامل کلیه کارکنان این صنعت به تعداد 582 نفر بودند که 232 نفر به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. در ابتدا از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته و ساختار نیافته با خبرگان و طی فرایند کدگذاری، مدل نهایی تحقیق شامل ابعاد منابع و قابلیت‌ها، کیفیت و نوآوری و 30 شاخص به دست آمد. ضمن اینکه منابع و قابلیت‌ها شامل مولفه‌های سرمایه معنوی، سرمایه انسانی و قابلیت‌های تکنولوژیک، بعد کیفیت شامل مؤلفه‌های مواد اولیه، مراحل پیش از تولید و مرحله تولید و درنهایت بعد نوآوری نیز شامل مؤلفه‌های نوآوری محصول، نوآوری فرآیند و نوآوری فروش بودند.

مدیریت کیفیت داده‌محور و سیستم‌های هوشمند

بررسی تاثیر شاخصهای مدیریت کیفیت بهره‌وری بر افزایش بهرهوری تولید خدمات با توجه به اهمیت هوش مصنوعی در بیمه پاسارگاد

دوره 15، شماره 4، زمستان 1404، صفحه 398-414

https://doi.org/10.48313/jqem.2026.561555.1585

احمد معالجی اوره، سید احمد قاسمی، السا شکراله پور

چکیده هدف: یکی از چالش‌های رقابتی این روزهای شرکتهای بیمه که بسیار اهمیت دارد ارایه خدماتی است که با کیفیت بهتر بتوانند بهره‌وری را افزایش دهند. این تحقیق با هدف بررسی تاثیر شاخصهای مدیریت کیفیت بهرهوری و هوش مصنوعی بر افزایش بهرهوری تولید خدمات در بیمه پاسارگاد انجام گردید.
روش‌شناسی پژوهش: جامعه آماری بخش کمی این تحقیق شامل کلیه پرسنل شاغل در ساختمان مرکزی بیمه پاسارگاد می‌باشد. به دلیل گستردگی جامعه آماری، پرسشنامه‌ای طبقه‌بندی شده و مبتنی بر نتایج مرحله کیفی پژوهش تهیه و در میان پرسنل توزیع شد تا قابلیت تعمیم‌پذیری نتایج افزایش یابد. حجم نمونه این مطالعه با استفاده از فرمول کوکران ابتدا برابر با ۱۳۰۰ نفر برآورد شد که پس از محاسبات نهایی، حجم نمونه نهایی ۲۹۷ نفر تعیین گردید. از آن‌جا که این پژوهش به روش پیمایشی انجام شده است، داده‌ها با بهره‌گیری از روش‌های آماری توصیفی و استنباطی تحلیل شدند. سپس در بخش آمار استنباطی، پس از تعیین توزیع متغیرها در جامعه، تحلیل‌های پیشرفته‌تری انجام گرفت. برای این منظور، از مدلسازی معادلات ساختاری با نرم‌افزار Smart PLS و همچنین آزمون‌های آماری توصیفی جهت بررسی داده‌های جمعیت‌شناختی و تحلیل متغیرهای پژوهش در نرم‌افزار SPSS استفاده گردید.
یافتهها: با توجه به یافته‌های این پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که تلفیق شاخص‌های مدیریت کیفیت بهره‌وری با فناوری‌های نوین هوش مصنوعی، نقش به‌سزایی در بهبود عملکرد و افزایش بهره‌وری خدمات در صنعت بیمه، به‌ویژه در شرکت‌هایی همچون بیمه پاسارگاد دارد.
اصالت/ارزش افزوده علمی: الگوی مدیریت کیفیت بهرهوری و هوش مصنوعی بر افزایش بهرهوری تولید خدمات در بیمه پاسارگاد ارایه‌شده در این تحقیق، گامی علمی و کاربردی در جهت حرکت صنعت بیمه بهسوی تحول فناورانه، چابکی سازمانی و رقابت‌پذیری بلندمدت بهشمار می‌رود.

مدیریت کیفیت، تعالی سازمانی و تحلیل عملکرد

مدل تخصیص بهینه تسهیلات با تاکید بر کیفیت کارایی بانکی

دوره 14، شماره 4، زمستان 1403، صفحه 407-422

https://doi.org/10.48313/jqem.2025.517884.1516

احمد عباسی، عبداله هادی وینچه، علی جمشیدی

چکیده هدف: تضمین رشد اقتصادی پایدار از وظایف کلیدی هر کشور است و تسهیلات بانکی با حمایت از واحدهای تولیدی، نقش محرکی در این رشد ایفا می‌کنند. با این‌حال، افزایش معوقات‌بانکی می‌تواند ثبات اقتصادی را تهدید کرده و منجر به رکود شود. این پژوهش با هدف ارایه مدلی بهینه برای تخصیص تسهیلات در بانک‌های خصوصی و کاهش معوقات انجام شده است.
روش‌شناسی پژوهش: برای تحلیل داده‌های مرتبط با تسهیلات اعطایی و عوامل موثر بر معوقات، از روش‌های آماری پیشرفته شامل رگرسیون چندگانه گام‌به‌گام، پانل دیتا و رگرسیون لجستیک استفاده شده است. این روش‌ها به شناسایی دقیق متغیرهای تاثیرگذار کمک کرده‌اند.
یافته‌ها: مدل ارایه‌شده، یک چارچوب ترکیبی است که هم‌زمان شاخص‌های درون‌بانکی، درون‌شرکتی و اقتصادی را در‌نظر می‌گیرد. این مدل می‌تواند به‌عنوان ابزاری راهبردی برای بهینه‌سازی تخصیص تسهیلات، کاهش معوقات و بهبود ثبات اقتصادی در بانک‌های خصوصی ایران مورداستفاده قرار گیرد.
اصالت/ارزش‌افزوده علمی: این پژوهش نشان می‌دهد که مدیریت هوشمند تسهیلات با در‌نظر گرفتن عوامل چندبعدی، می‌تواند بهره‌وری بانک‌ها را افزایش داده و از ریسک‌های اعتباری بکاهد. مدل پیشنهادی می‌تواند مبنای تصمیم‌گیری مدیران بانکی برای دستیابی به رشد اقتصادی پایدار باشد.

ارائه الگویی جامع جهت تعریف الزامات فنی سامانه های پیچیده در دفاتر طراحی

دوره 13، شماره 4، زمستان 1402، صفحه 409-424

https://doi.org/10.48313/jqem.2024.210888

صادق فاضل، جعفر بوستان پور، علی عباسی

چکیده در این مقاله ابتدا الگویی جامع و جزئی جهت تعریف الزامات فنی طراحی سامانه های مهندسی مورد طراحی در دفاتر طراحی ارائه شده است. از دیدگاه نظری سعی شده است که الگوی پیشنهادی شامل دسته بندی های کلی الزامات فنی ارائه شده در استانداردهای بین المللی و ملی و همچنین مراجع مهم موجود در زمینه مهندسی سیستم باشد. از دیدگاه عملی نیز ارائه این الگو برپایه تجربه عملی تعریف الزامات فنی طراحی تنوع و تعداد زیادی از سامانه‌ها و ابرسامانه های پیچیده الکتریکی، الکترونیکی، کامپیوتری، مخابراتی، مکانیکی، و الکترو مکانیکی است. همچنین در این مقاله خلاصه نتایج تعریف الزامات فنی برای نوعی سامانه بین المللی ایمنی و نجات دریایی (GMDSS) به عنوان یکی از سامانه‌های مخابراتی ضروری نوعی شناور سطحی مطابق الگوی پیشنهادی ارائه شده اند. بنابراین الگوی پیشنهادی می تواند درمورد تعریف الزامات فنی طیف وسیعی از سیستم های مهندسی در دفاتر طراحی مورد استفاده قرار گیرد.