دوره و شماره: دوره 13، شماره 3، پاییز 1402 
مقاله پژوهشی

ارائه مدل ریاضی به منظور اندازه گیری قابلیت اطمینان در شبکه توزیع برق قدرت

صفحه 231-252

https://doi.org/10.48313/jqem.2023.194548

محمد شایسته فرد، مجید معتمدی، محمد حسین درویش متولی، دکتر محمد مهدی موحدی

چکیده چکیده: امروزه پیشرفت روز افزون در فناوری، گسترش و توسعه نیازهای بشر به تکنولوژی‌های پایدار سبب شده تا توجه به انرژی الکتریکی بیش از گذشته در مرکز توجه قرار گیرد. از این‌رو افزایش قابلیت اطمینان در سیستم های ­الکتریکی در صنعت برق بسیار حائز اهمیت می‌باشد. هدف از این پژوهش ارائه مدل ریاضی جهت محاسبه و افزایش قابلیت اطمینان در شبکه توزیع برق قدرت می­باشد. این پژوهش از نظر هدف و نتایج، کاربردی و از منظر روش و ماهیت اجرا مبتنی بر پژوهش عملیاتی است که با بهره­گیری از مدل‌سازی ریاضی و با استفاده از نرم‌افزار پایتون بر اساس داده‌هایی در بازه زمانی 1398 تا 1402 انجام شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد پارامترهایی نظیر دژنکتور‌ها، باسبارهای فشار قوی و فشار ضعیف، ترانس‌های قدرت 20 کیلو ولت به 400 ولت، کابل‌های ارتباطی، خازن‌، ژنراتور و یو پی اس‌ در محاسبه قابلیت اطمینان این شبکه از اهمیت بالاتری برخوردار هستند. از این رو با عنایت به هدف و محدودیت­های متناظر با هر پارامتر مدل ریاضی مناسب ارائه شده است. نتایج نشان می­دهد پس از 50 تکرار و شبیه‌سازی، خط فوق اضطراری از بین چهار فیدرخروجی دارای اهمیت و رتبه بالاتری در قابلیت اطمینان می‌باشد. ضمنا بر اساس مدل ارائه شده مشاهده شده است کل خط بیست کیلوولت تحت بررسی دارای 0.67 درجه از قابلیت اطمینان می‌باشد. نتایج این تحقیق می­تواند مبنای مناسبی جهت اجرای پروژه­های پژوهشی و عملیاتی در شبکه‌های گسترده شعاعی در صنعت برق به شمار آید.

مقاله پژوهشی

قابلیت عملکرد نمودارهای کنترلی چند متغیره T2 و MEWMA درپایش پروژه

صفحه 253-266

https://doi.org/10.48313/jqem.2023.194411

محمد مهدی میرزایی، کریم آتشگر

چکیده یکی از کاربردی‌ترین روش‌های پایش و کنترل عملکرد پروژه مدیریت ارزش کسب شده است. بکارگیری گسترده این روش در بسیاری از  پروژه‌ها منجر به تولید شاخص‌های متعدد با تاثیر متقابل می‌گردد، این ویژگی مهم تحلیل انفرادی آنها را با خطا همراه می‌سازد. در این روش نه تنها به تاثیر متقابل شاخص‌ها توجه نمی شود، بلکه عدم توجه به پایش تغییرپذیری شاخص ها موجب شده که این روش جهت پایش پروژه بر اساس معیار شاخص پذیری، عملکرد مناسبی نداشته باشد. در این پژوهش با استفاده از نمودارهای کنترلی چند متغیره، به صورت همزمان شاخص‌های عملکردی یک پروژه گازرسانی مبتنی بر داده‌های واقعی را بررسی نموده‌ایم، پس از تحلیل نتایج به دست آمده، عملکرد دو نمودار هتلینگ و (MEWMA) را با یکدیگر مقایسه کرده ایم که نمودار (MEWMA) از قابلیت و حساسیت بیشتری نسبت به نمودار هتلینگ در شناسایی تغییرات در فرایندهای چند متغیره برخوردار می باشد.

مقاله پژوهشی

ارتقاء کیفیت سیستم‌های صف‌بندی M/M/m/K با استفاده از بهینه‌سازی تابع هزینه سیستم

صفحه 267-280

https://doi.org/10.48313/jqem.2023.208474

ایمان مخدوم، شهرام یعقوب زاده شهرستانی

چکیده در این مقاله سیستم صف‌بندی با ظرفیت متناهی M∕M∕m∕K به ازاء m≥2 در نظر گرفته شده که در آن K ظرفیت سامانه و m تعداد خدمت دهنده‌ها است. ابتدا تابعی به نام تابع هزینه سیستم بر حسب متوسط تعداد متقاضیان در صف و سیستم و تعداد خدمت‌دهنده‌ها پیشنهاد می‌شود. سپس هدف یافتن m ای است به نام m_Opt که به ازای آن تابع هزینه مینیمم شود. در این مقاله سیستم M⁄M/m_Opt/K سیستم بهینه نامیده می‌شود. در انتها با استفاده از یک مثال عددی به ازای Kهای مختلف، سیستم‌های بهینه تعیین شده و متوسط تعداد متقاضیان در صف و سیستم، متوسط مدت زمان انتظار در صف و سیستم متقاضیان و معیاری به نام متوسط درجه رضایت متقاضی در این نوع سیستم‌ها به دست آورده می‌شود.

مقاله پژوهشی

طراحی یک مدل پیش‌بینی برای ارزیابی ماسه‌های سیلیسی ریخته گری با استفاده از داده‌کاوی و طراحی آزمایش‌ها(مطالعه ماسه های گروه 50)

صفحه 281-299

https://doi.org/10.48313/jqem.2023.199699

غلامحسین باغبان، عباس راد، داود طالبی، حسن فارسیجانی

چکیده صنایع معدنی از جمله بخش‌های مهم صنعت در ایران می‌باشند، به همین جهت ارتقای کیفیت در فرآورده‌های محصولات معدنی ضروری است. یکی از این فرآورده‌ها، ماسه‌های سیلیسی ریخته‌گری هستند. هدف از این مطالعه ایجاد یک مدل کامل با استفاده از این گونه از ماسه‌های سیلیسی بود. یک تحلیل جامع بر‌ روی ده معدن انجام شد و هفت معدن برای انجام مرحله ارتقاء کیفیت انتخاب شدند. در مجموع 1400 آزمایش برای دستیابی به هدف اصلی تحقیق که همانا  افزایش کیفیت پارامترهای ماسه‌های سیلیسی بود، انجام شد. همچنین مشخص شد که هفت ویژگی اساسی ماسه‌های سیلیسی، تأثیر قابل توجهی بر کیفیت محصولات نهایی دارد. کیفیت ماسه‌های سیلیسی تحت تأثیر عناصری مانند کلسیم، سدیم، پتاسیم و منیزیم قرار دارند که عناصر قلیایی خاک هستند. درصد بالاتر سیلیس در یک ماده معدنی معمولاً با کیفیت افزایش یافته مرتبط است، زیرا دستیابی به ویژگی‌ها و عملکرد ایده‌آل در ماسه‌های سیلیسی را تضمین می‌کند. عوامل مؤثر  بر کیفیت ماسه‌های سیلیسی توسط کارشناسان با استفاده از تکنیک دلفی فازی و تحلیل سلسله مراتبی اولویت‌بندی شدند. این عوامل بر ترکیب شیمیایی، خلوص، واکنش‌پذیری و عملکرد ماسه‌های سیلیسی تأثیر دارند.همچنین یک مدل داده‌کاوی جهت پیش‌بینی کیفیت این ماسه‌ها طراحی شد. یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهد که وجود کلسیم، سدیم، پتاسیم، منیزیم، محتوای سیلیس، ADV (مقدار قلیایی یا اسیدی بودن ماسه ) و pH بر کیفیت ماسه‌های سیلیسی تأثیر می‌گذارد. نتیجه‌گیری می‌شود که این مدل، نگرش و پیش‌بینی کارآمدی را برای افزایش کیفیت محصول ارائه می‌دهد.

مقاله پژوهشی

شناسایی و اولویت بندی ریسک‏‌های بیمه‏ های شرکت‏‌های هواپیمایی با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی فازی گروهی

صفحه 299-316

https://doi.org/10.48313/jqem.2023.198917

مرتضی خاکزار بفروئی، درسا سادات کیائی

چکیده این تحقیق به دنبال اولویت ‏بندی ریسک‏های بیمه‏ های شرکت‏های هواپیمایی است . ریسک‏های اولیه از ادبیات تعیین و با استفاده از نظر خبرگان با مقایسه زوجی فازی ریسک‏ها مقایسه شده اند. با روش مربعات خطای تعمیم‏یافته، نظرات ناسازگار اصلاح شده است . یافته‌ها نشان‏دهنده‏ 4 نوع ریسک اصلی و شاخصهای آن است که عبارتند از: ریسک‏های مالی داخلی شامل ریسک کفایت و کیفیت سرمایه‏‏، ریسک نسبت عملیاتی‏‏، ریسک عدم تحقق درآمد و ریسک نقدینگی‏‏، ریسک‏های غیر مالی داخلی شامل ریسک اعتباری‏‏، منابع انسانی و فرایندها و سیستم‏های داخلی شرکت‏‏، ریسک‏های خارجی شامل ریسک تحریم‏ها‏‏، ریسک جنگ‏ها‏‏، ریسک حوادث و بلاهای طبیعی و ریسک بازار و ریسک‏های مشتری شامل ریسک رویگردانی مشتری و ریسک ورشکستگی و اعتبار. ریسک مالی داخلی با اهمیت‏ترین ریسک و ریسک مشتری کم اهمیت‏ترین ریسک است. مهم‏ترین شاخص ریسک‏‏، ریسک تحریم‏ها است و کم اهمیت‏ترین شاخص ریسک‏‏، ریسک فرایند‏ها و سیستم‏های داخلی شرکت است.

مقاله پژوهشی

روشی نوین در براورد ناپارامتری تابع شدت فرایندهای نقطه ای پواسون فضایی و کاربرد آن در براورد شدت رویش درختان اینگاساپیندوئیدس

صفحه 317-334

https://doi.org/10.48313/jqem.2023.199824

میترا هاشمی نیا، رضا پورطاهری

چکیده مدل‌سازی و براورد تابع شدت یک الگوی نقطه ای، یکی از مسائل مقدماتی و در عین حال اساسی در استنباط فرایندهای نقطه ای است و به عنوان پیش نیاز بسیاری از مسائل دیگر به شمار می رود و از دیدگاه‌های مختلفی به آن پرداخته شده است. با پیشرفت سریع فناوری‌های جمع‌آوری داده، طیف گسترده‌ای از داده ها تولید شده است و در نظر گرفتن متغیرهای کمکی، گام بزرگی در جهت پیشرفت نظریه ی فرایند نقطه‌ای بوده است . در این مقاله یک روش جدید برای براورد ناپارامتری تابع شدت یک فرایند نقطه‌ای پواسون ناهمگن که تابعی نامعلوم از چندین متغیر کمکی فضایی مستقل است، معرفی می کنیم. از آن جایی که دقت تقریب تابع چندمتغیره بر دقت براورد تابع شدت تاثیر دارد، با بهینه سازی پارامتر شکل تابع پایه شعاعی از طریق کمینه کردن ملاک اطلاع بیزی، کیفیت براورد ناپارامتری شدت فرایندهای نقطه ای پواسون فضایی را ارتقا می دهیم.